Το ελαιόλαδο στις… χρυσές του τιμές: Ποιοι ευθύνονται για το άλμα στα 14 ευρώ/λίτρο
Το ελαιόλαδο, ο «πράσινος χρυσός» της ελληνικής διατροφής, έχει μετατραπεί σε πολυτέλεια για πολλά νοικοκυριά. Παρά το γεγονός ότι η τιμή που πληρώνεται ο παραγωγός κυμαίνεται γύρω στα 4,60 ευρώ ανά κιλό, στο ράφι οι τιμές εκτοξεύονται, φτάνοντας ακόμα και τα 14,84 ευρώ/λίτρο. Το ερώτημα παραμένει: Γιατί αυτή η τεράστια διαφορά τιμής και ποιος επωφελείται;
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους
Μέσα σε δύο χρόνια, η τιμή του ελαιόλαδου σημείωσε αύξηση 95,26%, με τις τιμές να εκτοξεύονται από τα 7,60 ευρώ/λίτρο το 2023 στα 14,84 ευρώ/λίτρο το 2025. Η διαφορά αυτή δεν αντανακλάται στα εισοδήματα των παραγωγών, οι οποίοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν χαμηλές τιμές και υψηλό κόστος παραγωγής.
Ο οδικός χάρτης του ελαιόλαδου: Από το χωράφι στο ράφι
Το ελαιόλαδο, πριν φτάσει στον καταναλωτή, περνά από μια μακρά αλυσίδα μεσαζόντων:
- Παραγωγός: Παλεύει με υψηλά κόστη παραγωγής και χαμηλά περιθώρια κέρδους.
- Ελαιοτριβείο: Χρεώνει για την έκθλιψη του καρπού.
- Μεσίτης: Αγοράζει και μεταπωλεί σε χονδρεμπόρους.
- Τυποποιητής: Προσθέτει κόστος για συσκευασία και branding.
- Μεταφορέας: Επηρεάζεται από τα καύσιμα και τις διεθνείς συνθήκες μεταφοράς.
- Λιανοπωλητής: Τα σούπερ μάρκετ εφαρμόζουν σημαντικά περιθώρια κέρδους.
Το «φρένο» στους τενεκέδες
Η νομοθεσία απαγορεύει τη διακίνηση ελαιόλαδου σε συσκευασίες άνω των 5 λίτρων, εκτός αν προορίζεται για προσωπική χρήση. Οι τενεκέδες, μια παραδοσιακή επιλογή για την αγορά φθηνότερου λαδιού απευθείας από τον παραγωγό, έχουν περιοριστεί. Οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν δυσκολίες, καθώς οι μικρότερες συσκευασίες αυξάνουν το κόστος.
Πώς αντιδρούν οι καταναλωτές
Με τις τιμές στα ύψη, τα ελληνικά νοικοκυριά αναζητούν εναλλακτικές:
- Στρέφονται σε φθηνότερα λάδια, όπως το ηλιέλαιο, παρά τις χαμηλότερες διατροφικές τους αξίες.
- Προσπαθούν να αγοράζουν απευθείας από τους παραγωγούς, αν και οι ποσότητες που προμηθεύονται είναι πλέον πολύ μικρότερες.
Υπάρχει λύση;
Η ανάγκη για διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Η μείωση του αριθμού των μεσαζόντων, ο έλεγχος των περιθωρίων κέρδους και η στήριξη των παραγωγών με επιδοτήσεις ή φορολογικά κίνητρα μπορούν να ανακουφίσουν την κατάσταση.
