Η μεγάλη… αντιστάρ των Κυκλάδων είναι η Αντίπαρος. Το εκπληκτικό αυτό νησί δεν αποτελεί, όμως, τη μόνη έκπληξη στη συγκεκριμένη περιοχή του Αιγαίου. Μια δρασκελιά από την Αντίπαρο, βρίσκεται το Δεσποτικό ένα ακατοίκητο νησάκι στο οποίο βρίσκονται ίσως οι ωραιότερες παραλίες του κόσμου. Ολες τους στον ίσκιο σπουδαίων αρχαιολογικών ανασκαφών που έχουν έρθει στο φως, βρίσκονται στο κέντρο του Δεσποτικού και ετοιμάζονται να γίνουν επισκέψιμες, αφού η πρώτη φάση της αναστήλωσης έχει ολοκληρωθεί, μετατρέποντας ολόκληρο το νησί σε ανοιχτό μουσείο.
Συγκεκριμένα, το Δεσποτικό, θα γίνει ένα ανοιχτό μουσείο στο πρότυπο της Δήλου, ένας επισκέψιμος χώρος, με επίκεντρο το μαρμάρινο αρχαϊκό Ιερό του Απόλλωνα αρμονικά δεμένος με το φυσικό περιβάλλον. Τα ευρήματα αφηγούνται την ιστορία του πλούσιου αρχαϊκού ιερού που ίδρυσαν στο νησί οι κάτοικοι της Πάρου, αλλά και ιστορίες για την εκστρατεία του Μιλτιάδη κατά του νησιού και το εκδικητικό μένος των πειρατών που το έκαψαν.Τα ενεπίγραφα όστρακα που βρέθηκαν στην περιοχή επιβεβαιώνουν τη λατρεία του Απόλλωνα, ενώ μαζί του λατρεύονταν και η αδελφή του Αρτεμις και η θεά Εστία που είχε το επίθετο Ισθμία.
Οι λόγοι που οι κάτοικοι της Πάρου επέλεξαν τη συγκεκριμένη τοποθεσία (που στην αρχαιότητα ονομαζόταν Πρεπέσινθος) για να ιδρύσουν το ιερό τους, ήταν πολιτικοί και οικονομικοί. Συγκεκριμένα βρίσκονταν σε αντιπαλότητα με τους κατοίκους της Νάξου και προσπαθούσαν να εδραιώσουν την κυριαρχία τους στο Αιγαίο.
Το πιο επιμελημένο οικοδόμημα του νησιού είναι ο ναός, ο οποίςο είναι χτισμένος κυρίως από μάρμαρο που μεταφέρθηκε στο νησί από τα λατομεία της Πάρου και η εξαιρετική ποιότητα του το έκανε περιζήτητο στα μεγαλύτερα ιερά της Ελλάδας.
Η πρόσοψη του ναού αποκαθίσταται με επτά κίονες ύψους 3,80 μέτρων που μαζί με το αέτωμα θα ξεπερνούσε τα 6 μέτρα, ενώ γύρω από το ιερό βρίσκονταν άλλα βοηθητικά κτίρια για τις ανάγκες του ιερατείου και των επισκεπτών.
Το νησί είναι αδόμητο και τα αρχαιολογικά ευρήματα συνδυάζονται με ένα παρθένο τοπίο. Και ακριβώς για αυτό το λόγο, το Δεσποτικό μετατρέπεται σε έναν τόπο ιδιαίτερο όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στον κόσμο.Σεληνιακό, βραχώδες, επιβλητικό. Μια μπεζ κουκίδα μέσα στο βαθύ μπλε. Βαθύ μπλε, γιατί το βάθος των νερών που περιβάλλουν το Δεσποτικό, με εξαίρεση κάποια σημεία, είναι αχανές.
Οι παραλίες του, αμμουδερές, άλλες μικρότερες περικυκλωμένες από βράχους, άλλες μεγαλύτερες, ατελείωτες, αλλά όλες τους ήσυχες.
Από τα αξιοσημείωτα είναι ότι το στενό που χωρίζει το Δεσποτικό από την Αντίπαρο έχει βάθος μόνο ένα μέτρο, ενώ ανάμεσα στα δυο νησιά παρεμβάλλεται και η νησίδα Κοιμητήρι.
