Μια δίκη που μπορεί να αλλάξει για πάντα το πώς λειτουργεί το ίντερνετ και τα social media, ξεκινάει αυτή την εβδομάδα στο Λος Άντζελες. Στο σκαμνί κάθονται τα «μεγάλα κεφάλια» της τεχνολογίας και η κατηγορία είναι βαριά: Ότι σχεδίασαν τις πλατφόρμες τους επίτηδες για να κάνουν τα παιδιά μας «yonkie» της οθόνης.

Δεν μιλάμε για απλές υποθέσεις, αλλά για μια «ιστορική δίκη» που θα κρίνει αν οι κολοσσοί του διαδικτύου φέρουν ευθύνη για τον εθισμό των ανηλίκων.

Ποιοι είναι οι κατηγορούμενοι

Στο στόχαστρο βρίσκονται οι μητρικές εταιρείες των εφαρμογών που υπάρχουν σχεδόν σε κάθε κινητό: Η Alphabet (YouTube), η ByteDance (TikTok) και η Meta (Instagram). Μιλάμε για τους γίγαντες της βιομηχανίας.

Στην ίδια θέση βρισκόταν και το Snapchat, αλλά οι υπεύθυνοι φρόντισαν να τα «βρουν» εξωδικαστικά, κλείνοντας μια συμφωνία κάτω από το τραπέζι, οι όροι της οποίας δεν έγιναν γνωστοί, γλιτώνοντας έτσι τη δημόσια αντιπαράθεση.

«Μας αρρώστησαν τα παιδιά»

Η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο. Υπάρχουν εκατοντάδες αγωγές από γονείς και φορείς που λένε το αυτονόητο αλλά τρομακτικό: Οι εφαρμογές αυτές έχουν οδηγήσει νέους ανθρώπους σε κατάθλιψη, διατροφικές διαταραχές, ψυχιατρικές κλινικές, ακόμα και στην αυτοκτονία.

Μάλιστα, σύμφωνα με το πρακτορείο AFP, ο ίδιος ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ, το αφεντικό της Meta (Facebook, Instagram), αναμένεται να κληθεί να καταθέσει ως μάρτυρας.

Όλη η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από την ιστορία μιας 19χρονης κοπέλας, γνωστής με τα αρχικά KGM. Η πλευρά της υποστηρίζει ότι υπέστη σοβαρή ψυχική βλάβη επειδή εθίστηκε στα social media, τα οποία δεν την άφηναν να ξεφύγει.

Το «κόλπο» με τον αλγόριθμο

Εδώ είναι η ουσία της υπόθεσης και το σημείο που διαφέρει από άλλες δίκες. Συνήθως, οι εταιρείες αυτές κρύβονται πίσω από έναν νόμο των ΗΠΑ (Άρθρο 230), που λέει ότι η πλατφόρμα δεν φταίει για το τι ανεβάζει ο κάθε χρήστης. Σου λένε δηλαδή: «Εγώ απλά φιλοξενώ το βίντεο, δεν το έφτιαξα εγώ».

Όμως, αυτή τη φορά οι δικηγόροι των θυμάτων το πάνε αλλιώς. Όπως λέει ο Μάθιου Μπέργκμαν, ιδρυτής του Νομικού Κέντρου για τα Θύματα των Social Media, δεν τους κατηγορούν για το περιεχόμενο, αλλά για τον σχεδιασμό.

«Δεν τους κατηγορούμε επειδή δεν κατέβασαν ένα κακό βίντεο», ξεκαθαρίζει ο Μπέργκμαν. «Τους κατηγορούμε γιατί έφτιαξαν τις πλατφόρμες έτσι ώστε να στοχεύουν παιδιά που είναι ήδη εθισμένα. Ανέπτυξαν αλγόριθμους που δεν δείχνουν στα παιδιά αυτό που θέλουν να δουν, αλλά αυτό που θα τα κάνει να μην μπορούν να πάρουν τα μάτια τους από την οθόνη».

Με απλά λόγια; Η κατηγορία είναι ότι το παιχνίδι είναι στημένο για να μας κρατάει «κολλημένους», αδιαφορώντας για το κόστος στην ψυχική υγεία.