Σε έναν κόσμο που το 2026 μοιάζει να κάθεται πάνω σε αναμμένα κάρβουνα, με τους εξοπλισμούς να παίρνουν φωτιά και τις εντάσεις να είναι καθημερινό φαινόμενο, υπάρχει μια λίστα από 22 χώρες που έχουν διαλέξει έναν τελείως διαφορετικό δρόμο.
Αυτά τα κράτη δεν έχουν στρατό. Καθόλου. Και το πιο εντυπωσιακό; Όχι μόνο επιβιώνουν, αλλά πολλές από αυτές είναι από τις πιο ασφαλείς και ήρεμες γωνιές του πλανήτη. Πώς το κάνουν όμως;
Το παράδειγμα της Κόστα Ρίκα: Όταν οι στρατώνες γίνονται σχολεία
Αν υπάρχει μια χώρα «αφίσα» για τον αφοπλισμό, αυτή είναι η Κόστα Ρίκα. Την 1η Δεκεμβρίου του 1948, ο τότε ηγέτης της, Χοσέ Φιγκέρες Φερέρ, πήρε μια απόφαση που για πολλούς φάνταζε τρελή, ειδικά στην ταραγμένη γειτονιά της Λατινικής Αμερικής.
Διέλυσε τον στρατό μια για πάντα. Μάλιστα, σε μια κίνηση γεμάτη νόημα, μετέτρεψε τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε σχολεία και μουσεία. Το αποτέλεσμα; Εδώ και δεκαετίες απολαμβάνουν μια σταθερή δημοκρατία και ρίχνουν τα λεφτά τους στην παιδεία αντί στα όπλα.
Παναμάς και Γρενάδα: Η ζωή μετά τις επεμβάσεις
Κάτι αντίστοιχο έκανε και ο Παναμάς, αλλά πιο πρόσφατα. Μετά την πτώση του δικτάτορα Νοριέγκα το 1990, είπαν «τέλος ο στρατός». Πλέον βασίζονται σε μια ισχυρή αστυνομία και, κακά τα ψέματα, στο γεγονός ότι η Διώρυγα του Παναμά είναι τόσο σημαντική για το παγκόσμιο εμπόριο που κανείς δεν θα τολμούσε να την πειράξει εύκολα.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η Γρενάδα, που έθεσε τον στρατό εκτός νόμου μετά την αμερικανική εισβολή του 1983.
Οι «μικροί παράδεισοι» και η Ισλανδία
Στην Καραϊβική (Δομινικανή Δημοκρατία, Αγία Λουκία) και στον Ινδικό Ωκεανό (Μαυρίκιος), οι κυβερνήσεις σκέφτηκαν πρακτικά: «Αντί να αγοράζουμε κανόνια, ας επενδύσουμε στον τουρισμό και την ηρεμία». Και τους βγήκε.
Στην Ευρώπη όμως έχουμε το μοναδικό φαινόμενο της Ισλανδίας. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά στρατό δεν έχει! Η άμυνά της είναι η Ακτοφυλακή της και οι συμφωνίες με τους συμμάχους, κυρίως τους Αμερικανούς.
Μη νομίζετε όμως ότι είναι του χεριού τους. Τη δεκαετία του ’70, στους περίφημους «Πολέμους του Μπακαλιάρου», τα έβαλαν με ολόκληρο Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό για τα δικαιώματα ψαρέματος και, πιστέψτε το ή όχι, κέρδισαν.
Το απίστευτο περιστατικό με το Λιχτενστάιν
Οι μικροί της Ευρώπης, όπως το Μονακό, η Ανδόρα και το Βατικανό, νιώθουν ασφαλείς γιατί πολύ απλά τους προστατεύουν οι ισχυροί γείτονές τους.
Όμως, την παράσταση κλέβει το Λιχτενστάιν με μια ιστορία βγαλμένη από ταινία. Ο στρατός τους διαλύθηκε οριστικά το 1868. Γιατί; Λέγεται πως στον τελευταίο τους πόλεμο το 1866, έστειλαν 80 στρατιώτες και γύρισαν πίσω… 81! Δεν είχαν καμία απώλεια και μάλιστα έφεραν μαζί τους κι έναν Ιταλό «φίλο» που συνάντησαν στο μέτωπο. Μετά από αυτό, αποφάσισαν ότι ο πόλεμος δεν είναι για εκείνους.
Οι «σωματοφύλακες» του Ειρηνικού
Στην άλλη άκρη του κόσμου, στον Ειρηνικό Ωκεανό, νησιωτικά κράτη όπως τα Νησιά Μάρσαλ, η Μικρονησία και το Παλάου έχουν κάνει το εξής deal: «Εμείς δεν έχουμε στρατό, μας προσέχουν οι ΗΠΑ». Ως αντάλλαγμα δίνουν πρόσβαση στα χωρικά τους ύδατα. Το ίδιο κάνει η Σαμόα με τη Νέα Ζηλανδία.
Το συμπέρασμα; Είτε λόγω μεγέθους, είτε λόγω άποψης, αυτές οι 22 χώρες απέδειξαν ότι η ασφάλεια δεν έρχεται πάντα μέσα από την κάννη ενός όπλου, αλλά μέσα από τη διπλωματία και τις έξυπνες συμμαχίες.
