Τα πράγματα σοβάρεψαν επικίνδυνα, τουλάχιστον σύμφωνα με τους επιστήμονες που παρακολουθούν το λεγόμενο «Ρολόι της Αποκάλυψης» (Doomsday Clock). Οι δείκτες μετακινήθηκαν και πλέον απέχουμε συμβολικά μόλις 85 δευτερόλεπτα από τα μεσάνυχτα. Αν αναρωτιέστε τι σημαίνει αυτό, τα μεσάνυχτα συμβολίζουν την απόλυτη καταστροφή του πλανήτη.

Είναι η πιο κοντινή απόσταση που έχει καταγραφεί ποτέ στην ιστορία του Ρολογιού. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, το προηγούμενο ρεκόρ ήταν τα 89 δευτερόλεπτα, ενώ πέρυσι οι επιστήμονες είχαν προειδοποιήσει πως «οι ηγέτες αγνοούν τον κίνδυνο». Φέτος, φαίνεται πως όχι μόνο τον αγνόησαν, αλλά η κατάσταση χειροτέρεψε.

Γιατί γύρισαν το ρολόι μπροστά;

Η Alexandra Bell, επικεφαλής του Bulletin of the Atomic Scientists (της ομάδας που ρυθμίζει το ρολόι), δεν μάσησε τα λόγια της: «Κάθε δευτερόλεπτο μετράει και ο χρόνος μας τελειώνει. Είναι μια σκληρή αλήθεια, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητά μας. Είμαστε στα 85 δευτερόλεπτα πριν το τέλος».

Οι λόγοι που μας έφεραν σε αυτό το σημείο είναι συγκεκριμένοι και, δυστυχώς, τρομακτικοί:

• Πυρηνική απειλή: Η ένταση μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων (Ρωσία, Κίνα, ΗΠΑ) έχει χτυπήσει κόκκινο. Οι διπλωματικές γέφυρες καταρρέουν και υπάρχει φόβος ακόμα και για επιστροφή στις πυρηνικές δοκιμές.
• Πόλεμοι: Ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι βομβαρδισμοί ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, αλλά και οι αψιμαχίες στα σύνορα Ινδίας-Πακιστάν δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
• Λήξη συμφωνιών: Η τελευταία μεγάλη συμφωνία για τα πυρηνικά μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας λήγει στις 5 Φεβρουαρίου. Παρόλο που ο Πούτιν πρότεινε επέκταση για ένα χρόνο, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (που διανύει τον δεύτερο χρόνο της νέας του θητείας) δεν έχει απαντήσει ακόμα επίσημα.

«Ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών είναι αδικαιολόγητα και απαράδεκτα υψηλός», τόνισε η κα Bell, μιλώντας για μια παγκόσμια αποτυχία της ηγεσίας.

Ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης και τα Fake News

Δεν είναι μόνο οι βόμβες που ανησυχούν τους ειδικούς. Φέτος, δόθηκε μεγάλη έμφαση στην ανεξέλεγκτη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στα στρατιωτικά συστήματα, αλλά και στον κίνδυνο να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία βιολογικών όπλων.

Παράλληλα, η παραπληροφόρηση έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας. Η νομπελίστρια Ειρήνης Maria Ressa, που συμμετείχε στην ανακοίνωση, μίλησε για έναν «πληροφοριακό Αρμαγεδδώνα». Όπως χαρακτηριστικά είπε: «Ζούμε μια κρίση κάτω από όλες τις άλλες κρίσεις, όπου τα ψέματα διαδίδονται πιο γρήγορα από την αλήθεια και κάποιοι βγάζουν κέρδος από τον διχασμό μας».

Πώς φτάσαμε ως εδώ;

Η κατηφόρα δεν ξεκίνησε φέτος. Το 2020, με το ξέσπασμα της πανδημίας, το ρολόι πήγε στα 100 δευτερόλεπτα. Το 2023 κατέβηκε στα 90 δευτερόλεπτα λόγω Ουκρανίας και κλιματικής αλλαγής. Πέρυσι πήγε στα 89 και φέτος σπάσαμε κάθε αρνητικό ρεκόρ φτάνοντας στα 85.

Τι είναι τελικά αυτό το Ρολόι;

Για την ιστορία, το «Ρολόι της Αποκάλυψης» δεν είναι ένα αληθινό ρολόι τοίχου. Είναι ένα σύμβολο που δημιουργήθηκε το 1947 από επιστήμονες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα κατασκευής της πρώτης ατομικής βόμβας (συμπεριλαμβανομένων των Αϊνστάιν και Οπενχάιμερ).

Στόχος τους ήταν να δείξουν στον κόσμο πόσο κοντά βρισκόμαστε στην αυτοκαταστροφή. Οι δείκτες μετακινούνται ανάλογα με τις απειλές της εποχής. Υπήρξαν και καλές χρονιές: το 1995, για παράδειγμα, το ρολόι έδειχνε 14 ολόκληρα λεπτά πριν τα μεσάνυχτα – η πιο ασφαλής στιγμή στην ιστορία του. Δυστυχώς, από το 1998 και μετά, οι δείκτες έχουν κολλήσει μόνιμα κάτω από το δεκάλεπτο, και πλέον μετράμε απλώς δευτερόλεπτα.