Δεν είναι σενάριο ταινίας καταστροφής, είναι η πραγματικότητα που πλέει δίπλα μας και οι ειδικοί λένε πως είναι θέμα χρόνου να σκάσει. Μιλάμε για τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» του Ιράν. Ένα μάτσο γηρασμένα δεξαμενόπλοια, πραγματικά «σαπάκια», που γυρνάνε τους ωκεανούς φορτωμένα με πετρέλαιο, χωρίς ασφάλεια, χωρίς έλεγχο και χωρίς κανείς να ξέρει πού βρίσκονται.
Η κατάσταση έχει ξεφύγει και οι αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: αυτά τα πλοία είναι «ωρολογιακές βόμβες». Αν συμβεί το κακό, η ζημιά θα κάνει την καταστροφή του Exxon Valdez το 1989 να μοιάζει με απλή κηλίδα στο χαλί.
Τι παίζει με τα «φαντάσματα»
Η ιστορία έχει ως εξής: Λόγω των κυρώσεων από τη Δύση, το Ιράν (όπως και η Ρωσία και η Βενεζουέλα) έχει φτιάξει έναν παράλληλο στόλο για να πουλάει το πετρέλαιό του στη μαύρη αγορά. Σύμφωνα με νέα ανάλυση της Pole Star Global, μιλάμε για πλοία που θα έπρεπε να έχουν γίνει παλιοσίδερα εδώ και χρόνια.
Τσέκαραν 29 ιρανικά πλοία που «μαύρισαν» το στίγμα τους (έκλεισαν δηλαδή τα ραντάρ για να μη φαίνονται) και τα αποτελέσματα προκαλούν ίλιγγο:
- Τα μισά είναι πάνω από 20 χρονών (το όριο ασφαλείας είναι συνήθως τα 15-20 έτη).
- Επτά από αυτά είναι στην κατηγορία «εξαιρετικού κινδύνου», δηλαδή μιλάμε για σκαριά 25 ετών και βάλε.
- Τρία είναι πάνω από 30 ετών – δεινόσαυροι της θάλασσας.
Γιατί τρέμουν οι ειδικοί;
Ο Σαλίμ Καν, υπεύθυνος δεδομένων στην Pole Star, το είπε ξεκάθαρα: «Είναι θέμα χρόνου να γίνει το κακό». Φανταστείτε ένα τεράστιο πλοίο, γεμάτο τόνους εύφλεκτου υλικού, με μηχανήματα που αγκομαχούν και πλήρωμα που ίσως δεν τηρεί κανένα κανόνα ασφαλείας. Μια σπίθα, μια βλάβη, μια κακιά στιγμή και… μπουμ.
Και το χειρότερο; Είναι ανασφάλιστα. Τα κανονικά πλοία έχουν ασφάλειες που καλύπτουν δισεκατομμύρια σε περίπτωση ατυχήματος. Αυτά τα «φαντάσματα»; Τίποτα. Αν γίνει διαρροή, ποιος θα πληρώσει τα σπασμένα; Το κόστος καθαρισμού υπολογίζεται μεταξύ 860 εκατομμυρίων και 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Μαντέψτε ποιος θα τα πληρώσει: η χώρα που θα έχει την ατυχία να γίνει το ατύχημα στις ακτές της.
Κρυφτό με τον θάνατο
Αυτά τα πλοία δεν παίζουν τίμια. Χρησιμοποιούν κόλπα που θυμίζουν κατασκόπους:
- Κλείνουν τα συστήματα εντοπισμού (AIS) για να εξαφανίζονται από τους χάρτες.
- Αλλάζουν ονόματα και σημαίες σαν τα πουκάμισα.
- Πειράζουν το στίγμα τους για να δείχνουν ότι είναι αλλού ντ’ αλλού.
- Κάνουν μεταφορές πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο μες στη μέση του πουθενά για να χαθούν τα ίχνη.
Ο Μαρκ Σπάλντινγκ από το Ocean Foundation το θέτει ωμά: «Το ερώτημα δεν είναι ΑΝ θα γίνει μεγάλη καταστροφή, αλλά ΠΟΤΕ και ποιος θα την πληρώσει». Ήδη έχουν καταγραφεί πάνω από 50 περιστατικά (συγκρούσεις, μικρές διαρροές) με τέτοια πλοία τα τελευταία χρόνια. Είναι σαν να παίζουμε ρώσικη ρουλέτα με το περιβάλλον.
Το συμπέρασμα είναι απλό: Έχουμε γεμίσει τις θάλασσες με πλωτές βόμβες που κανείς δεν ελέγχει, για να βγάζουν κάποιοι δισεκατομμύρια παρακάμπτοντας τους νόμους. Και όταν σκάσει η βόμβα, εμείς θα μείνουμε να καθαρίζουμε τη μαυρίλα.
