Η ακτινική κεράτωση (ή υπερκεράτωση) του δέρματος χαρακτηρίζεται από μικρές κηλίδες στο δέρμα, που εμφανίζουν στην ψηλάφηση μια τραχύτητα και ξηρότητα, σε αντίθεση με την απαλή αίσθηση που δίνει το φυσιολογικό δέρμα.
Είναι πολύ συνηθισμένες και ένας από τους συχνότερους λόγους επίσκεψης στο δερματολόγο.
Η ακτινική κεράτωση θεωρείται από τους περισσότερους γιατρούς ως ένας μη καρκινικός (καλοήθης) όγκος. Επειδή όμως αντιπροσωπεύει μια προκαρκινική κατάσταση του δέρματος, μπορεί να εξελιχθεί σε πλακώδες καρκίνωμα γι’ αυτό και πολλοί γιατροί την αντιμετωπίζουν ως ένα πρώιμο στάδιο καρκίνου.
Συμπτώματα
Οι ακτινικές υπερκερατώσεις αναπτύσσονται σαν μικρές (1-2 χιλιοστά) κηλίδες στο δέρμα που με το χρόνο μεγεθύνονται και συνήθως γίνονται κόκκινες και φολιδωτές.
Βρίσκονται σε περιοχές μακροχρόνιας έκθεσης στον ήλιο, όπως στο πρόσωπο, στα αυτιά, στο στήθος και στο φαλακρό μέρος του κεφαλιού στους άνδρες, καθώς και στους βραχίονες και στις ράχες των χεριών.
Αρχικά οι ακτινικές κερατώσεις είναι επίπεδες και φολιδωτές. Αργότερα έχουν μια σκληρή επιφάνεια, σαν θήλωμα. Η επιφάνεια τους, που είναι σαν γυαλόχαρτο, γίνεται πιο εύκολα αισθητή με την αφή παρά με την όραση.
Όταν αναπτύσσονται στα χείλη, λέγονται ακτινική χειλίτιδα (είναι η πιο επιθετική μορφή της ακτινικής κεράτωσης).
Η ηλιακή κεράτωση εμφανίζεται κυρίως σε άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα που έχουν υποστεί βλάβη από τον ήλιο. Ακόμη σε μεγαλύτερο κίνδυνο βρίσκονται ασθενείς με ανοσοκαταστολή. Οι βλάβες προκύπτουν όταν το τοπικό ανοσοποιητικό σύστημα του δέρματος αδυνατεί να επιδιορθώσει την κυτταρική βλάβη.
Αντιμετώπιση
Η ακτινική κεράτωση χρειάζεται ιατρική αντιμετώπιση, γιατί, αν παραμείνει, μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο του δέρματος από πλακώδη κύτταρα (ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα).
Έχει παρατηρηθεί ότι ο κίνδυνος εξέλιξης σε πλακώδες καρκίνωμα ανέρχεται σε 6-10% μέσα σε διάστημα 10 ετών. Επίσης σε ποσοστό 2-10% των πλακωδών καρκινωμάτων είναι δυνατό να γίνει μετάσταση.
Υπάρχει μια ποικιλία θεραπειών. Ο γιατρός μπορεί να αφαιρέσει την κεράτωση με κρυοθεραπεία με υγρό άζωτο (επιτυγχάνει ποσοστά ίασης 98%) ή με χρήση τοπικών φαρμάκων, ηλεκτρικού καυτηριασμού ή με χειρουργική επέμβαση. Δείγμα ιστού μπορεί να εξεταστεί για σημεία καρκίνου.
Η τοπική χημειοθεραπεία είναι χρήσιμη για τη θεραπεία μιας ολόκληρης κλινικής και υποκλινικής περιοχής για ομάδες βλαβών.
Το χημικό πίλινγκ επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί, καθώς καταστρέφει τα ανεπιθύμητα δερματικά κύτταρα.
