Η έκρηξη γεύσεων που συνοδεύει την πρώτη επαφή της γλώσσας μας με το παγωτό είναι μια απερίγραπτα απολαυστική εμπειρία. Μερικές φορές, όμως, η εμπειρία αυτή καταστρέφεται από έναν οξύ πόνο που διαπερνά το κεφάλι, το λεγόμενο brain freeze.
Ο αιφνίδιος πονοκέφαλος που συνοδεύει επαφή της γλώσσας με ένα παγωμένο γλύκισμα ονομάζεται επίσημα σφηνοϋπερώια γαγγλιονευραλγία (sphenopalatine ganglioneuralgia) και αναγνωρίζεται από τη Διεθνή Εταιρεία Κεφαλαλγίας (IHS). Στην καθομιλουμένη, το φαινόμενο ονομάζεται «πονοκέφαλος του παγωτού» (ice-cream headache).
Σύμφωνα με την IHS, ο «πονοκέφαλος του παγωτού» είναι «αποτέλεσμα της κατάποσης ή εισπνοής κάποιου παγωμένου ερεθίσματος», γι’ αυτό και μία ακόμη εναλλακτική ονομασία του είναι Πονοκέφαλος Ψυχρού Ερεθίσματος (Cold Stimulus Headache). Αυτό το είδος κεφαλαλγίας μπορεί να προκληθεί από το παγωτό, μια γρανίτα, ένα milkshake ή κάποιο άλλο αντίστοιχο γλύκισμα.
Η απόφαση της IHS να συμπεριλάβει τον «πονοκέφαλο του παγωτού» στην επίσημη λίστα με τους διάφορους τύπους κεφαλαλγίας ήταν αποτέλεσμα ερευνών που υπέδειξαν ότι τα άτομα που εκδηλώνουν συχνά ημικρανίες είναι πιο επιρρεπή σε αυτόν τον τύπο πονοκεφάλου.
Ο «πονοκέφαλος του παγωτού» γίνεται αισθητός στο πρόσθιο τμήμα του κεφαλιού ή στα πλάγια του κεφαλιού, είναι όμως πιο πιθανό να εκδηλωθεί και στις δύο πλευρές του κεφαλιού.
Φαίνεται να εκδηλώνεται όταν το ψυχρό ερέθισμα αγγίζει τον ουρανίσκο ή το οπίσθιο τοίχωμα του φάρυγγα και κατ’ επέκταση αυξάνεται απότομα η ροή αίματος στην πρόσθια εγκεφαλική αρτηρία. Το κρύο αίμα προκαλεί ταχεία διαστολή και συστολή των αιμοφόρων αγγείων και αυξάνεται η πίεση που ασκείται στους ιστούς του εγκεφάλου. Η διαδικασία αυτή ενεργοποιεί τον πόνο.
Ο «πονοκέφαλος του παγωτού» είναι πιο πιθανό να εκδηλωθεί όταν ο καιρός είναι ζεστός και φάμε το παγωτό ή τη γρανίτα πολύ γρήγορα. Δεν αποκλείεται όμως να νιώσουμε τον αιφνίδιο πόνο και όταν απολαμβάνουμε το γλύκισμα με πιο αργό ρυθμό.
