Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας αποτελεί τη συνηθέστερη αιτία σημαντικής μείωσης της όρασης σε ηλικιωμένα άτομα.
Επειδή η αιτία στις περισσότερες περιπτώσεις είναι άγνωστη, αλλά ο βασικός παράγοντας κινδύνου είναι η ηλικία, η πάθηση λέγεται ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.
Ωχρά κηλίδα είναι η περιοχή που βρίσκεται στο κέντρο του αμφιβληστροειδή και είναι υπεύθυνη γι’ αυτά που βλέπουμε κοιτώντας ευθεία (κεντρική όραση), διαβάζοντας και γράφοντας.
Συχνά σε άτομα συνήθως άνω των 50 ετών, η ωχρά κηλίδα αλλοιώνεται και η επερχόμενη βλάβη μπορεί να προκαλέσει σταδιακά, παραμόρφωση των αντικειμένων. Οι ευθείες γραμμές εμφανίζονται διαστρεβλωμένες και τα γράμματα κατά το διάβασμα δείχνουν να κουνιούνται.
Καθώς η πάθηση εξελίσσεται, μπορεί να περιορίσει σημαντικά την όραση και να δυσκολέψει το διάβασμα και άλλες καθημερινές δραστηριότητες.
Στα αρχικά στάδιο της πάθησης, ενδέχεται να μην υπάρχουν συμπτώματα και η όραση να είναι πολύ καλή και σταθερή. Τις περισσότερες φορές δεν προσβάλλονται και τα δύο μάτια ταυτόχρονα, γι’ αυτό είναι δύσκολο να καταλάβετε εάν έχετε πρόβλημα. Ένας απλός τρόπος για να το διαπιστώσετε είναι να κλείσετε πρώτα το ένα μάτι, ώστε να δείτε αν το άλλο μάτι βλέπει φυσιολογικά και το αντίστροφο. Σ’ αυτό το στάδιο δεν χρειάζεται θεραπεία. Ο ασθενής παρακολουθείται τακτικά από τον οφθαλμίατρο και υποβάλλεται σε εξετάσεις.
Στα ενδιάμεσα στάδια της πάθησης, η όραση μπορεί να παραμένει καλή, ενδέχεται όμως να παρατηρηθεί μια μικρή παραμόρφωση της εικόνας. Και σε αυτό το στάδιο δεν χρειάζεται θεραπεία, αλλά ο ασθενής παρακολουθείται και υποβάλλεται σε ειδικές εξετάσεις.
Στα προχωρημένα στάδια της νόσου, η όραση μειώνεται σημαντικά και υπάρχουν δύο εκδοχές της: η ξηρή και η υγρή μορφή της πάθησης.
Στην ξηρή μορφή (γεωγραφική ατροφία), η πάθηση εξελίσσεται αργά με προοδευτική ατροφία και λέπτυνση του αμφιβληστροειδή στην περιοχή της ωχράς κηλίδας, που είναι υπεύθυνη για την μείωση της όρασης. Για τη μορφή αυτή δεν υπάρχει προς το παρόν θεραπεία.
Στην υγρή μορφή, που είναι και η πιο επικίνδυνη, η περιοχή της ωχράς κηλίδας καταλαμβάνεται από υγρό ή και αιμορραγία. Η εξέλιξη μπορεί να είναι πολύ γρήγορη και να οδηγήσει σε μεγάλη και απότομη μείωση της κεντρικής όρασης. Είναι σημαντικό ωστόσο, ότι για την υγρή μορφή υπάρχει θεραπεία, η οποία περιλαμβάνει ενέσεις στο μάτι και ειδικά αντιαγγειογενετικά φάρμακα.
Με τη θεραπεία επιτυγχάνεται σταθεροποίηση της όρασης σε μεγάλο ποσοστό των ασθενών (80-90%), ενώ σε ποσοστό 15-20% οι ασθενείς παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση της όρασης. Η θεραπεία με ενέσεις φέρνει αποτελέσματα σε διάστημα δύο χρόνων.
