Κακά τα ψέματα, οι κάψουλες (pods) για το πλυντήριο πιάτων μας έχουν λύσει τα χέρια. Είναι μεγάλη ευκολία. Πετάς μία μέσα και ξεμπερδεύεις. Σου δίνουν ακριβώς τη δόση που χρειάζεται, οπότε δεν το παρακάνεις με το απορρυπαντικό – κάτι που, μεταξύ μας, μπορεί να βουλώσει ή να χαλάσει και το πλυντήριο αν βάζεις αβέρτα υγρό ή σκόνη. Επίσης, είναι σωτηρία για ανθρώπους που δυσκολεύονται στις κινήσεις των χεριών τους.
Όλα καλά μέχρι εδώ, αλλά υπάρχει κάτι που τρώει πολύ κόσμο: αυτή η διάφανη μεμβράνη που τυλίγει την ταμπλέτα.
Ας μη κρυβόμαστε, πλαστικό είναι. Για την ακρίβεια λέγεται πολυβινυλική αλκοόλη (PVA). Και όπως τα περισσότερα πλαστικά, φτιάχνεται από πετρέλαιο. Λογικό είναι να ανησυχείς για το αν αυτό το πράγμα μολύνει το περιβάλλον ή, ακόμα χειρότερα, αν καταλήγει στο πιάτο σου και στην υγεία σου. Έχουν ακουστεί πολλά, αλλά κυκλοφορούν και πολλά «παραμύθια» εκεί έξω. Ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους.
Το PVA δεν είναι το μικροπλαστικό που φοβάσαι
Το 99% των πλαστικών φτιάχνονται από πετρέλαιο, αλλά δεν είναι όλα ίδια. Η λέξη «μικροπλαστικά», που σωστά μας έχει τρομάξει τα τελευταία χρόνια, αναφέρεται σε σκληρά κομματάκια πλαστικού (κάτω από 5 χιλιοστά) που δεν λιώνουν και μένουν εκεί για πάντα.
Το πλαστικό (PVA) που έχουν οι ταμπλέτες πλυντηρίου είναι διαφορετική περίπτωση. Είναι σχεδιασμένο να διαλύεται στο νερό. Γίνεται υγρό. Άρα, εξ ορισμού, δεν δημιουργεί μικροπλαστικά σωματίδια.
Πολλοί μπερδεύουν το PVA με τα PFAS (τα λεγόμενα «παντοτινά χημικά»), αλλά καμία σχέση. Το ότι καμιά φορά βλέπεις λίγη «γλίτσα» στον πάτο του πλυντηρίου αν δεν λιώσει καλά η ταμπλέτα, δεν σημαίνει ότι μένει πλαστικό για πάντα. Απλώς δεν διαλύθηκε σωστά.
Τι γίνεται όταν φεύγει από την αποχέτευση;
Η βασική ανησυχία είναι: «Ωραία, λιώνει. Και μετά; Πού πάει αυτό το υγρό πλαστικό;».
Εδώ μπαίνουν στο παιχνίδι οι βιολογικοί καθαρισμοί. Το νερό της αποχέτευσης περνάει από επεξεργασία όπου υπάρχουν μικρόβια που κυριολεκτικά «τρώνε» το PVA. Το διασπούν τελείως. Μια έρευνα στο Βέλγιο το 2021 έδειξε ότι αυτές οι μεμβράνες βιοδιασπώνται πλήρως μέσα σε 28 με 60 μέρες. Δεν είναι τυχαίο ότι η EPA (η Υπηρεσία Περιβάλλοντος των ΗΠΑ) έχει βάλει τις κάψουλες στη λίστα με τα ασφαλή προϊόντα (Safer Choice).
Ο πόλεμος του μάρκετινγκ και η παραπληροφόρηση
Τον τελευταίο καιρό έχει γίνει χαμός στα social media, ειδικά σε γκρουπ μαμάδων, ότι οι κάψουλες είναι δηλητήριο. Ποιος το ξεκίνησε αυτό; Κυρίως εταιρείες που πουλάνε ανταγωνιστικά προϊόντα, όπως ταμπλέτες χωρίς περιτύλιγμα.
Μια γνωστή εταιρεία του χώρου, η Blueland, έριξε λάδι στη φωτιά με διαφημίσεις που έδειχναν κάψουλες να επιπλέουν μέσα σε… θήλαστρα μωρών! Στόχος ήταν να σοκάρουν.
Για να στηρίξουν τον φόβο, επικαλούνται συνεχώς μια έρευνα του 2021 που έλεγε ότι το 75% του πλαστικού μένει στο νερό. Η αλήθεια όμως είναι άλλη: Αυτή η έρευνα είχε σοβαρά λάθη. Δεν έκαναν πειράματα, αλλά υπολογισμούς στον υπολογιστή, και χρησιμοποίησαν δεδομένα για άλλου τύπου PVA (που δεν διαλύεται), όχι αυτό που έχουν οι κάψουλες πλυντηρίου. Τελικά, η έρευνα απορρίφθηκε από την EPA και το επιστημονικό περιοδικό που τη δημοσίευσε την απέσυρε.
Το συμπέρασμα
Όχι, οι κάψουλες πλυντηρίου δεν θα σε δηλητηριάσουν με μικροπλαστικά. Είναι ασφαλείς για πλύσιμο.
Υπάρχει όμως ένας αληθινός προβληματισμός, χωρίς υστερίες: Το PVA παραμένει παράγωγο του πετρελαίου. Άρα, η παραγωγή του επιβαρύνει τον πλανήτη λόγω των ορυκτών καυσίμων. Επίσης, ας μη ξεχνάμε ότι τα ίδια τα απορρυπαντικά (είτε έχουν μεμβράνη είτε όχι) ρυπαίνουν τον υδροφόρο ορίζοντα. Αυτό θα έπρεπε να μας απασχολεί περισσότερο από το αν λιώνει το σακουλάκι.
