Ένα χάλκινο δόρυ με σαυρωτήρα και ένας χάλκινος δακτύλιος, προσαρμοσμένος σε χάλκινο καρφί, είναι ορισμένα από τα «λάφυρα» της ερευνητικής ομάδας του ναυαγίου των Αντικυθήρων.

Η έρευνα της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων υποστηριζόμενης από το Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Woods Hole, η οποία διήρκεσε από τις 15 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 7 Οκτωβρίου ολοκληρώθηκε με επιτυχία παρά τις δυσχέρειες από τους έντονους βόρειους ανέμους.

Στη διάρκεια της έρευνας πραγματοποιήθηκε μάλιστα η ακριβής τοπογραφική αποτύπωση της θέσης του ναυαγίου και δημιουργήθηκε τρισδιάστατο μοντέλο της βυθομετρικής και φωτογραφικής απεικόνισης.


Κατάδυση του ρομποτικού σκαφάνδρου μίας ατμόσφαιρας Exosuit

Οι εν λόγω απεικονίσεις εντάχθηκαν σε γεωπληροφοριακό σύστημα (GIS) στο οποίο τοποθετούνται τα κατά το δυνατόν γνωστά δεδομένα της ανέλκυσης του 1900, καθώς και τα στοιχεία της έρευνας του 1976 που διεξήγαγε το τότε ΥΠΠΕ, με επόπτη τον αρχαιολόγο Λ. Κολώνα, σε συνεργασία με τον πλοίαρχο Cousteau, το πλήρωμα του Καλυψώ και έλληνες εθελοντές. 


Ανίχνευση μετάλλων . Χάλκινος δακτύλιος και λάγυνος που ανελκύστηκαν

Ταυτόχρονα, τοποθετούνται τα στοιχεία της φετινής διερεύνησης, τα οποία περιλαμβάνουν: στόχους έντονου σήματος που προέρχονται από συστηματική επισκόπηση του βυθού της περιοχής με ανιχνευτές μετάλλων, προκειμένου να εξακριβωθεί η έκταση της διασποράς του ναυαγίου και επιφανειακά ευρήματα.

Ως αποτέλεσμα προέκυψε ο εντοπισμός και τελικά η ανέλκυση χάλκινου συμπαγούς δόρατος με σαυρωτήρα, το οποίο προέρχεται από χάλκινο ή και μαρμάρινο άγαλμα. Από το ίδιο σημείο εντοπίστηκε και ανελκύστηκε χάλκινος δακτύλιος, προσαρμοσμένος σε χάλκινο καρφί, ο οποίος σώζει στο στέλεχός του συσσωμάτωμα, το οποίο ενδέχεται να περιλαμβάνει ξύλο του ίδιου, του πλοίου όπου ήταν προσηλωμένος. 

 
Ανέλκυση χάλκινου δόρατος με σαυρωτήρα από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων

 Ανελκύστηκε επίσης δειγματοληπτικά μικρό τμήμα φύλλου μολύβδου, το οποίο προέρχεται από τη μολύβδινη επένδυση των υφάλων του αρχαίου σκάφους.  Τέλος από το χώρο του ναυαγίου, ανελκύστηκε ο μολύβδινος στύπος άγκυρας του σκάφους που είχε εντοπιστεί το 2013 και άλλα επιφανειακά ευρήματα, μεταξύ των οποίων ένας δακτύλιος και μία χάλκινη απόληξη στηρίγματος κλίνης, καθώς και μία σχεδόν ακέραιη λάγυνος.

Τα νέα δεδομένα αποσαφηνίζουν την εικόνα του ναυαγίου και τη διάταξή του στο χώρο.

Αντίστοιχα, η άμεση γειτνίαση με δεύτερη θέση, όπου εντοπίζονται τόσο συστάδες αμφορέων όσο και στοιχεία από την δομή και την εξάρτηση του σκάφους, δημιουργεί νέα επιστημονικά ερωτήματα για το κατά πόσον η θέση αποτελεί συνέχεια της πρώτης ή τα κατάλοιπα ενός δεύτερου ναυαγίου.

 

Το ρομποτικό σκάφανδρο Exosuit, το οποίο είχε προγραμματιστεί να βοηθήσει τις έρευνες, κατέστη δυνατόν να πραγματοποιήσει μόνο δοκιμαστικές καταδύσεις για μία ημέρα, εξαιτίας των δύσκολων καιρικών συνθηκών.  Εν τούτοις, η σαφέστερη εικόνα του χώρου του ναυαγίου και η  δοκιμή νέων τεχνικών κατάδυσης και τεχνικών μέσων κάνει εφικτό και απαραίτητο τον προγραμματισμό του επόμενου ερευνητικού βήματος της συστηματικής ανασκαφής του χώρου.

Ο υπουργός Πολιτισμού κ. Κωνσταντίνος Τασούλας έδωσε συγχαρητήρια στην ομάδα των αρχαιολόγων της ερευνητικής ομάδας του ναυαγίου των Αντικυθήρων για την επιτυχή ολοκλήρωση της φετινής αποστολής.

Παράλληλα, εξήρε την επιστημονική σημασία της αποστολής καθώς και την άριστη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που χρηματοδότησε το πρόγραμμα, την οποία χαρακτήρισε υποδειγματική, ευχαριστώντας τους χορηγούς.

Στο γραφείο του υπουργού Πολιτισμού παρευρέθησαν από πλευράς Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων η προϊσταμένη της Δρ Αγγελική Σίμωσι και οι αρχαιολόγοι της ΕΕΑ Δρ Θ. Θεοδούλου και Δρ Δ. Κουρκουμέλης καθώς και οι Δρ Brendan Foley από πλευράς Woods Hole, καθώς και ο κ. Αλέξανδρος Τούρτας απόφοιτος ναυτικής αρχαιολογίας του πανεπιστημίου του Southampton. 

Παρών ήταν και ο Δρ Γ. Μπιτσάκης της ομάδας μελέτης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, ο οποίος βοήθησε στην οργάνωσης της έρευνας.

Από το ναυάγιο ανελκύστηκαν το 1900 από Συμαίους σφουγγαράδες, πλήθος μαρμάρινων και χάλκινων αγαλμάτων και ο περίφημος Μηχανισμός των Αντικυθήρων.