Δεν είναι μυστικό ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, με την κλιμάκωση ανάμεσα σε ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, έχει κάνει τις αγορές ενέργειας να χάσουν τον ύπνο τους. Η κρίση έχει ήδη χτυπήσει τις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, αλλά τα πράγματα είναι ίσως πιο σοβαρά από όσο νομίζουμε. Μια πρόσφατη έκθεση ήρθε να ρίξει φως στο ποιες χώρες κινδυνεύουν κυριολεκτικά να “στεγνώσουν” από πετρέλαιο όσο ο πόλεμος συνεχίζεται.
Για να καταλάβουμε το μέγεθος του προβλήματος, αρκεί να κοιτάξουμε τα Στενά του Ορμούζ. Πριν ξεσπάσει όλο αυτό, από εκεί περνούσαν κάθε μέρα γύρω στα 40 δεξαμενόπλοια, φορτωμένα με 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου. Σήμερα; Το Ιράν έχει βάλει “στοπ” και αφήνει να περάσουν ελάχιστα πλοία. Όπως καταλαβαίνετε, αυτό προκαλεί ασφυξία στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Πολλές χώρες κρέμονται κυριολεκτικά από αυτό το πέρασμα για να γεμίσουν τις δεξαμενές τους – ανάμεσά τους και δημοφιλείς προορισμοί που μαζεύουν χιλιάδες τουρίστες.
Ποιες χώρες είναι κυριολεκτικά “στο κόκκινο”
- Μιανμάρ: Σύμφωνα με τους αναλυτές της SocGen, η Μιανμάρ φέρνει πάνω από το 80% του πετρελαίου της μέσα από τον Ορμούζ. Το πιο τρομακτικό; Υπολογίζεται ότι τα αποθέματά της φτάνουν μετά βίας για έναν μήνα. Πρακτικά, προσεύχονται να τελειώσει ο πόλεμος χθες.
- Βιετνάμ: Στο ίδιο έργο θεατές. Πάνω από το 80% του πετρελαίου του εξαρτάται από το συγκεκριμένο στενό. Αν δεν ανοίξει η κάνουλα άμεσα, το Βιετνάμ υπολογίζεται ότι θα μείνει από καύσιμα μέσα σε 30 μέρες.
- Φιλιππίνες: Ακόμα ένας top τουριστικός προορισμός που πληρώνει τα σπασμένα. Πάνω από το 75% των προμηθειών τους περνάει από τον Ορμούζ, με την κυβέρνηση να ελπίζει σε ένα γρήγορο ξεμπλοκάρισμα της κατάστασης.
- Σιγκαπούρη: Σύμφωνα με το Forbes, τα αποθέματα της Σιγκαπούρης φτάνουν για περίπου 40 μέρες. Αν δεν λυθεί το θέμα, θα πρέπει να βρουν πετρέλαιο από αλλού, κάτι που σίγουρα θα τους κοστίσει πολύ ακριβά.
- Ταϊλάνδη: Μπορεί να είναι λίγο πιο άνετα από τη Σιγκαπούρη, αλλά μην φανταστείτε τεράστιες διαφορές. Έχει αποθέματα για 50 μέρες. Υπό κανονικές συνθήκες, η Ταϊλάνδη τραβάει 400.000 βαρέλια την ημέρα από τα Στενά του Ορμούζ.
Φυσικά, το πρόβλημα δεν σταματάει εδώ. Η πλήρης λίστα κινδύνου του Forbes περιλαμβάνει τεράστιες οικονομίες, όπως:
- Ταϊβάν
- Νότια Κορέα
- Κίνα
- Ινδία
- Ινδονησία
- Ιαπωνία
Πύραυλοι στο Κατάρ και νέα εκτόξευση τιμών
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, την Τετάρτη (18/3), το Ιράν έριξε λάδι στη φωτιά. Αξιωματούχοι του Κατάρ δήλωσαν ότι ιρανικοί πύραυλοι χτύπησαν τη βιομηχανική πόλη Ras Laffan, προκαλώντας πολύ σοβαρές ζημιές στις κεντρικές εγκαταστάσεις φυσικού αερίου της χώρας.
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ έβγαλε αμέσως ανακοίνωση, καταδικάζοντας την επίθεση και μιλώντας για τεράστιες πυρκαγιές και καταστροφές. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι τέτοια χτυπήματα θα στείλουν τις τιμές του πετρελαίου σε νέα, παγκόσμια ύψη.
Με την κατάσταση να μυρίζει μπαρούτι και τις αγορές να βρίσκονται σε πανικό, ο Ντόναλντ Τραμπ προσπαθεί να μαζέψει τα ασυμμάζευτα. Οι επιθέσεις του Ιράν στις ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν εκτοξεύσει το αμερικανικό αργό (WTI) στα 95 με 98 δολάρια το βαρέλι. Μιλάμε για μια αύξηση της τάξης του 50% από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος (πηγή: Trading Economics).
Οι απλοί Αμερικανοί το νιώθουν ήδη στο πετσί τους, βλέποντας τους λογαριασμούς ρεύματος, τη βενζίνη και τα τρόφιμα να ακριβαίνουν επικίνδυνα. Ποιο είναι λοιπόν το σχέδιο του Λευκού Οίκου για να φρενάρει αυτόν τον κατήφορο;
1. “Πάγωμα” του νόμου Jones Act
Υπάρχει ένας παλιός αμερικανικός νόμος (Jones Act) που λέει ότι εμπορεύματα που πηγαίνουν από το ένα λιμάνι των ΗΠΑ στο άλλο, πρέπει να μεταφέρονται μόνο με αμερικανικά πλοία. Ο Τραμπ έδωσε μια εξαίρεση 60 ημερών. Πλέον, ξένα καράβια μπορούν να μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσα στις ΗΠΑ, ώστε να αυξηθεί η προσφορά και να πέσουν τα κόστη.
2. Άδειασμα των στρατηγικών αποθεμάτων
Ο Αμερικανός πρόεδρος συμφώνησε με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA) και άλλα 30 κράτη να ρίξουν στην αγορά συνολικά 400 εκατομμύρια βαρέλια. Από αυτά, οι ΗΠΑ θα δώσουν τα 172 εκατομμύρια μέσα στις επόμενες 120 μέρες. Αυτό όμως σημαίνει ότι τα στρατηγικά αποθέματα της χώρας θα μειωθούν πάνω από 40%, πέφτοντας σε επίπεδα που είχαμε να δούμε από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 (σύμφωνα με το Yahoo! Finance).
3. Κλείσιμο ματιού στη Ρωσία
Σε μια κίνηση που συζητήθηκε πολύ, ο Τραμπ δήλωσε πρόσφατα στη Φλόριντα ότι θα άρει ορισμένες κυρώσεις που σχετίζονται με το πετρέλαιο, με μοναδικό σκοπό να πέσουν οι τιμές. Δεν μπήκε σε λεπτομέρειες, αλλά ο υπουργός Οικονομικών του, Σκοτ Μπέσεντ, το δικαιολόγησε λέγοντας ότι είναι ένα «βραχυπρόθεσμο μέτρο» για να ηρεμήσουν λίγο οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
