Η ακριβής διάγνωση της αιτίας του πόνου στα γεννητικά όργανα ή την πυελική χώρα γενικότερα αναδεικνύεται σε πρόκληση για τους γυναικολόγους, καθώς σπανίως ο πόνος οφείλεται σε μία μεμονωμένη πάθηση.
Μπορεί να συνυπάρχουν δύο ή και περισσότερες παθήσεις που έχουν σαν αποτέλεσμα τη δυσφορία που βιώνει η γυναίκα. Ακόμη κι αν αντιμετωπιστεί μία από τις υποκείμενες αιτίες του προβλήματος, ο πόνος μπορεί να επιμείνει.
Οι πέντε βασικότερες αιτίες του πόνου στα γυναικεία γεννητικά όργανα είναι οι εξής:
1. Ενδομητρίωση
Εμφανίζεται όταν κύτταρα όμοια με αυτά του τοιχώματος ιστού της μήτρας μεταναστεύουν εκτός της μήτρας. Βασικά συμπτώματα είναι οι κοιλιακές κράμπες, οι οποίες συχνά συμπίπτουν με την έμμηνο ρύση. Ο πόνος συχνά ακτινοβολεί στα μέση και τα πόδια. Η διάγνωση γίνεται λαπαροσκοπικά, με τη βοήθεια βιοψίας. Αντιμετωπίζεται συνήθως με μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη σε συνδυασμό με αντισυλληπτικά ώστε να συρρικνωθεί ο ιστός του ενδομητρίου.
2. Διάμεση κυστίτιδα
Οφείλεται συνήθως σε διάσπαση της βλεννίνης, δηλαδή των κυττάρων στην επιφάνεια της κύστης. Τα συμπτώματα μοιάζουν με αυτά της ουρολοίμωξης (πόνος και κάψιμο όταν η κύστη είναι γεμάτη ή κατά την ενούρηση) είναι όμως πολύ πιο έντονα. Η διάγνωση προκύπτει έπειτα από τον αποκλεισμό όλων των άλλων πιθανών αιτιών που μπορεί να προκαλούν τα ίδια συμπτώματα. Αντιμετωπίζεται με εξειδικευμένη φαρμακευτική αγωγή.
3. Μυαλγία τάσης των μυών του πυελικού εδάφους
Οι μύες του πυελικού εδάφους υποστηρίζουν τα γυναικεία γεννητικά όργανα. Πολυάριθμοι παράγοντες, τόσο σωματικοί όσο και ψυχολογικοί, μπορεί να οδηγήσουν στην καταπόνηση αυτών των μυών. Βασικά συμπτώματα της πάθησης είναι το αίσθημα βάρους και ο πόνος στην πυελική χώρα, το κάψιμο, η φαγούρα και ο πόνος στον κόλπο ή την ουρήθρα. Η φυσικοθεραπεία είναι μία από τις αποτελεσματικότερες μεθόδους αντιμετώπισης.
4. Σύνδρομο πυελικής συμφόρησης
Πρόκειται για κιρσούς που εμφανίζονται στην πυελική χώρα. Όπως συμβαίνει και με τους κιρσούς στα πόδια, οι βαλβίδες των φλεβών εκφυλίζονται και δεν κλείνουν σωστά, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται αίμα και να ασκείται πίεση. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο επίμονος πόνος και ένα αίσθημα βάρους. Ο πόνος είναι συνήθως πολύ ήπιος το πρωί και εντείνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αντιμετωπίζεται συνήθως με την ορμονοθεραπεία. Εάν τα φάρμακα αποδειχθούν ανεπαρκή, μπορεί να εφαρμοστεί εμβολισμός (αποκλεισμός αιμάτωσης στο αγγείο).
5. Βουλβοδυνία
Τα βαθύτερα αίτια της πάθησης παραμένουν άγνωστα. Μπορεί να οφείλεται σε παλαιότερη λοίμωξη των γεννητικών οργάνων από μύκητα ή σε βλάβες που προκλήθηκαν στις νευρικές απολήξεις λόγω τραυματισμού ή κατά τον τοκετό. Εκδηλώνεται με το επίμονο ή διακοπτόμενο αίσθημα καύσου στο αιδοίο. Ποσοστό 80% των γυναικών με βουλβοδυνία αντιμετωπίζει επίσης πόνο στο σεξ. Αντιμετωπίζεται με τη φαρμακευτική αγωγή και/ή την εφαρμογή κρέμας τοπικά στην περιοχή.
