“Ράβουν τη φτώχεια τους για να ντύσουν τον κόσμο”
Στα σοκάκια του Panyu, εκεί που οι μέρες δεν ξεχωρίζουν απ’ τις νύχτες, το βουητό των ραπτομηχανών δεν σταματά ποτέ. Είναι ο ήχος της επιβίωσης. Εδώ, στη γειτονιά που τη φωνάζουν “Χωριό Shein”, οι άνθρωποι δουλεύουν λες και τους κυνηγάει ο χρόνος. Αν ο μήνας έχει 31 μέρες, δουλεύουν 31. Για ρεπό ούτε λόγος – ίσα που προλαβαίνουν να πάρουν μια ανάσα, πριν γυρίσουν στο μηχάνημα.
«Πληρωνόμαστε με το κομμάτι», λέει ένας εργάτης, τα χέρια του τραχιά από το ύφασμα που έχει ράψει αμέτρητες φορές. «Αν είναι μπλουζάκι, ένα-δυο γουάν. Δώδεκα την ώρα αν είμαι γρήγορος». Κι όταν ρωτάς αν βγαίνουν τα έξοδα, γελάει πικρά. «Το κόστος ζωής ανέβηκε. Θέλω να στείλω λεφτά στα παιδιά μου πίσω στο χωριό».
Εδώ, μέσα στα εργοστάσια της Shein, οι εργατοώρες δεν μετριούνται όπως στις υπόλοιπες δουλειές. Από τις 08:00 το πρωί μέχρι να νυχτώσει και να ξαναξημερώσει. Κάποιες φορές μέχρι τα μεσάνυχτα, χωρίς αργίες, χωρίς Κυριακές. 75 ώρες την εβδομάδα – παράνομες ώρες, αλλά ποιος να μιλήσει;
Από τις ραπτομηχανές στις βιτρίνες του Instagram
Η Shein ξεκίνησε πριν λίγα χρόνια από το πουθενά και έγινε κολοσσός. Χιλιάδες σχέδια, αστραπιαία παραγωγή, τιμές που μοιάζουν αστείες: 10 ευρώ το φόρεμα, 5 ευρώ το μπλουζάκι. Οι πελάτες κάνουν scroll και γεμίζουν τα ψηφιακά τους καρότσια, χωρίς να σκέφτονται ποιος το έραψε και με τι κόστος.
Πίσω από τις οθόνες, όμως, στο βάθος των εργοστασίων της Γκουανγκζού, οι εργάτες ζουν μια άλλη πραγματικότητα. Εδώ τα κτίρια έχουν αδειάσει από ανθρώπους και γεμίσει ραπτομηχανές, ρολά με ύφασμα και πλαστικές σακούλες. Το φαγητό τρώγεται στα γρήγορα, όρθιοι στο δρόμο. Κάθε ραφή είναι κι ένα γουάν πιο κοντά στο μεροκάματο, κάθε στολή ένα κομμάτι ιδρώτα.
Κρυφές πληγές κάτω από τα λαμπερά φώτα
Η Shein δεν μιλάει πολύ γι’ αυτά. Λέει πως παρακολουθεί τους προμηθευτές της, πως θέλει να είναι μια “αξιοπρεπής εταιρεία”. Κι όμως, πριν έναν χρόνο αποκαλύφθηκε ότι στα εργοστάσιά της δούλευαν παιδιά. Ακόμα και τώρα, η αλυσίδα εφοδιασμού της είναι ένα σκοτεινό κουβάρι, με νήματα που φτάνουν ως το Ξινγιάνγκ – μια περιοχή όπου οι Ουιγούροι κατηγορούνται πως δουλεύουν καταναγκαστικά στα βαμβακοχώραφα.
Αλλά όσο τα ρούχα φτάνουν στα πακέτα, όσο οι influencers τα ξεπακετάρουν χαρούμενοι στα βίντεο τους, η Shein συνεχίζει ακάθεκτη. Οι πωλήσεις της ξεπερνούν πλέον τη Zara και την H&M. Σύντομα θα μπει στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου.
Και τώρα;
Η ζωή στο Χωριό Shein συνεχίζεται. Οι μηχανές δεν σταματούν. Οι άνθρωποι ράβουν, στέκονται, ξαναράβουν. Μήπως, όμως, ήρθε η ώρα να κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά τις ραφές αυτών των ρούχων; Γιατί εκεί, ανάμεσα στα φθηνά υφάσματα και τα χρωματιστά κουμπιά, υπάρχει κάτι που δεν γράφεται στις ετικέτες: το πραγματικό τους κόστος.
