Κρατική προπαγάνδα με ανεξάρτητο πρόσημο
Την ώρα που οι σχέσεις των εκάστοτε κυβερνήσεων με τον Τύπο ελέγχονται και όταν διαπλέκονται η δημοκρατία στενάζει, μια δημοφιλής και διαχρονική συνωμοσία βλέπει πίσω από κάθε δημοσίευμα προπαγανδιστικές λειτουργίες και μισθολογικές απολαβές. Και αν ζούσες στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1950, αυτό θα ήταν κάτι παραπάνω από αλήθεια, μιας και η CIA είχε στη μισθοδοσία της μια σειρά από κορυφαίους αμερικανούς δημοσιογράφους που όχι μόνο μάζευαν πληροφορίες για τους πράκτορες, αλλά λειτουργούσαν και σαν φερέφωνα της κυβέρνησης.
Η Επιχείρηση Κοτσύφι ξεκίνησε τη δεκαετία του 1950 και κράτησε χοντρικά τρεις δεκαετίες, στήνοντας έναν σωστό κρατικό στρατό δημοσιογράφων, μέσων ενημέρωσης και πολιτιστικών συλλόγων που μετέδιδαν τα μηνύματα που ήθελε να περάσει κάθε φορά η κυβέρνηση. Ο καλολαδωμένος αυτός μηχανισμός ήρθε για πρώτη φορά στο φως το 1967, όταν κάποιοι άρχισαν να γράφουν δειλά-δειλά για συναδέλφους τους όχι ακριβώς αμερόληπτους.
Οι σχέσεις των δημοσιογράφων με την Υπηρεσία ήταν άλλοτε ξεκάθαρες και άλλοτε σιωπηρές. Και δεν ήταν μόνο όταν συνεργάζονταν και συστεγάζονταν (ειδικά οι αμερικανοί ανταποκριτές σε κομμουνιστικές χώρες), αλλά και ότι οι ρόλοι τους αλληλεπικαλύπτονταν συχνά, καθώς οι ρεπόρτερ μοιράζονταν τις σημειώσεις τους με τους πράκτορες της CIA και λειτουργούσαν συχνά ως εκπρόσωποί της.
Και το καλύτερο, κάποιοι από τους κορυφαίους αυτούς δημοσιογράφους είχαν τιμηθεί ακόμα και με Πούλιτζερ για τα γραπτά τους! Η Επιτροπή Τσερτς έβγαλε άλλο ένα λαβράκι το 1976, όταν μίλησε καθαρά και ξάστερα για το τεράστιο ειδησεογραφικό δίκτυο που είχε στήσει η CIA με ευθεία πρόσβαση σε «έναν μεγάλο αριθμό εφημερίδων και περιοδικών, πληθώρα ειδησεογραφικών υπηρεσιών και πρακτορείων ειδήσεων, ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς, εκδοτικούς οίκους και άλλα μέσα ενημέρωσης του εξωτερικού».
Ο κόσμος θα έπρεπε να περιμένει βέβαια μέχρι το 2007 και τον αποχαρακτηρισμό των μυστικών εγγράφων της επιχείρησης (Family Jewels) ώστε να φανεί περίτρανα το πώς κελαηδούσε κάποτε το «Κοτσύφι»…
Πόσο εύκολα μπορεί να παραπλανήσει η άρχουσα τάξη τον λαό;
Σε κάτι που είναι πια αυταπόδεικτο, πολιτικοί και βιομήχανοι παραπλάνησαν σκόπιμα την κοινή γνώμη για τους κινδύνους του καπνίσματος. Και για σειρά μάλιστα ετών, δεκαετιών ολόκληρων. Οι κολοσσοί της καπνοβιομηχανίας προσπαθούσαν να πείσουν πως το τσιγάρο δεν έκανε κανένα κακό, αν και δεν έμειναν εκεί, καθώς αργότερα πέρασαν σε πιο επιθετικές στρατηγικές, θέλοντας να πείσουν πως το κάπνισμα ήταν μάλιστα… ωφέλιμο για την υγεία!
Κι όλα αυτά την ώρα που ήδη από τη δεκαετία του 1950 η έρευνα έδειχνε πως υπήρχε μια αδιαμφισβήτητη στατιστική σχέση μεταξύ καπνίσματος και καρκίνου των πνευμόνων. Η Philip Morris θα παραδεχόταν πως το τσιγάρο προκαλεί καρκίνο μόλις το 1999.
Το πώς κατάφεραν να κρατήσουν κρυφό το γεγονός οι καπνοβιομηχανίες, οι πιο γενναιόδωροι υποστηρικτές των αμερικανικών κομμάτων πίσω στα χρόνια εκείνα, είναι ένα σωστό σεμινάριο για το πώς γίνεται η σωστή προπαγάνδα. Και δεν ήταν μόνο ότι εξαγόραζαν με το αζημίωτο πολιτικές συνειδήσεις, είναι ότι με τα τεράστια υπερκέρδη τους έστηναν δικές τους μελέτες και ερευνητικούς οργανισμούς που έθεταν εν αμφιβόλω τις άλλες, τις «κακές», μελέτες.
«Ένοχους συνωμοσίας» έκρινε το 2006 η δικαστής Gladys Kessler τους μεγάλους παίκτες της αμερικανικής καπνοβιομηχανίας, σε μια πολύκροτη δίκη που κράτησε εφτά χρόνια, γιατί «καταπίεσαν την έρευνα … κατέστρεψαν ντοκουμέντα … χειραγώγησαν τη χρήση της νικοτίνης για να αυξήσει και να διαιωνίσει τον εθισμό».
Αμερικανική κυβέρνηση και καπνοβιομηχανίες θα τα έβρισκαν τελικά το 1998, αναγκάζοντάς τες να παραδεχθούν τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία και να αποζημιώσουν τα θύματα του τσιγάρου…
Ξανά και ξανά
Το ίδιο έγινε μάλιστα και για ένα θέμα που κανείς δεν συζητά πλέον, τη ζάχαρη. Δεν ήταν βλέπετε μόνο οι καπνοβιομηχανίες που μπήκαν σε τόσο κόπο να κρατήσουν το ζήτημα κρυφό, κάνοντας τις αποκαλύψεις να μοιάζουν με θεωρίες συνωμοσίας, αλλά και η βιομηχανία της ζάχαρης.
Η οποία πέρασε εξίσου πολλά χρόνια κρύβοντας τα επιστημονικά δεδομένα από κοινή θέα, λαδώνοντας ακόμα και ερευνητικά εργαστήρια πανεπιστημίων για να κρατούν τις άβολες μελέτες στα συρτάρια τους. Έπρεπε ξανά να περιμένουμε ως το 2016 για να μας καταμαρτυρήσει η επιστήμη το πώς κράτησε κρυφή η βιομηχανία της ζάχαρης τους κινδύνους για την υγεία των πολιτών από το προϊόν της (όπως στη στεφανιαία νόσο).
Το πώς χρηματοδοτούσε δηλαδή μυστικά δικές της έρευνες στη δεκαετία του 1960 που υποβάθμιζαν τους κινδύνους, ένα μοτίβο που απλώθηκε σε πέντε ολόκληρες δεκαετίες. Βάζοντας ουσιαστικά τα γυαλιά ακόμα και στον εξπέρ του χώρου, την καπνοβιομηχανία. Ακόμα και το 2011 (το 2011!) κυκλοφόρησε μια έρευνα που έκανε τη συγκλονιστική (αν και καθόλου επιστημονική) ανακάλυψη πως τα παιδιά που τρώνε γλυκά είναι λιγότερο παχύσαρκα από αυτά που δεν τρώνε. Αργότερα βέβαια αποδείχτηκε πως η εν λόγω μελέτη είχε χρηματοδοτηθεί από την Εθνική Ένωση Ζαχαροπλαστών…Δείτε την επόμενη ή προηγούμενη σελίδα πατώντας τα νούμερα
