Όταν σκάνε μύτη βίντεο-σοκ, όπως αυτό με τον πρόσφατο πυροβολισμό διαδηλωτή από ομοσπονδιακούς πράκτορες στη Μινεάπολη, νιώθεις ότι δεν έχεις πού να κρυφτείς. Το ανοίγεις το κινητό να χαζέψεις και ξαφνικά βλέπεις πράγματα που ούτε ήθελες, ούτε συναίνεσες να δεις.
Ας μη γελιόμαστε. Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης δεν φτιάχτηκαν για να προστατεύσουν την ηρεμία μας. Φτιάχτηκαν για να μας κρατάνε “κολλημένους”. Μάλιστα, τον τελευταίο χρόνο, τα μεγάλα κοινωνικά δίκτυα έχουν χαλαρώσει αρκετά τους ελέγχους στο περιεχόμενο. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι οι σκληρές εικόνες φτάνουν στα μάτια σου πιο εύκολα από ποτέ.
Όμως, άκουσε με: Δεν είσαι υποχρεωμένος να βλέπεις ό,τι “σαβούρα” περνάει από την οθόνη σου.
Το να προστατεύεις την ψυχολογία σου δεν σημαίνει ότι στρουθοκαμηλίζεις ή ότι αδιαφορείς για τα κοινά. Ως ερευνητής που μελετάω πώς τα social media επηρεάζουν την ψυχική μας υγεία, σου λέω υπεύθυνα: είναι ο μόνος τρόπος να κρατήσεις δυνάμεις για να παραμείνεις ενεργός πολίτης και συμπονετικός άνθρωπος.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό (και όχι εγωιστικό)
Οι έρευνες μιλούν ξεκάθαρα: όταν βλέπεις συνέχεια βία και ταραχές, το στρες χτυπάει κόκκινο, το άγχος ανεβαίνει και νιώθεις ανήμπορος. Και δεν είναι κάτι που περνάει σε πέντε λεπτά. Με τον καιρό, αυτό σε “τρώει” συναισθηματικά και δεν έχεις πια κουράγιο να φροντίσεις ούτε τον εαυτό σου, ούτε τους γύρω σου.
Το να προστατεύεις την προσοχή σου είναι πράξη φροντίδας. Δεν είναι παραίτηση, είναι ανάκτηση της πιο μεγάλης δύναμης που έχεις: του καθαρού μυαλού σου.
Σκέψου το σαν το φαγητό: Στο τραπέζι μπορεί να υπάρχουν πολλά πιάτα. Δεν τρώμε όμως ό,τι βρούμε μπροστά μας. Αν κάποιος σου σέρβιρε κάτι χαλασμένο ή τοξικό, θα το έτρωγες από ευγένεια; Όχι. Έτσι ακριβώς, δεν αξίζει την προσοχή σου κάθε βίντεο που πετάει ο αλγόριθμος στο Feed σου. Είναι θέμα υγείας.
Και εντάξει, στην κουζίνα σου ελέγχεις τι θα βάλεις στα ντουλάπια. Στα social media έχεις λιγότερο έλεγχο στο τι εμφανίζεται. Γι’ αυτό χρειάζεται να πάρεις εσύ τα μέτρα σου.
4 Βήματα για να πάρεις ανάσα
Ευτυχώς, υπάρχουν τρόποι να μειώσεις τις πιθανότητες να πέσεις πάνω σε βίαια βίντεο. Να τι προτείνω:
- Κλείσε το Autoplay (Αυτόματη Αναπαραγωγή): Μην αφήνεις τα βίντεο να παίζουν μόνα τους. Πήγαινε στις ρυθμίσεις και απενεργοποίησέ το ή περιόρισε το ευαίσθητο περιεχόμενο. (Σημείωση: Οι ρυθμίσεις αλλάζουν ανάλογα με τη συσκευή και την έκδοση της εφαρμογής, οπότε ψάξ’ το λίγο).
- Βάλε φίλτρα στις λέξεις: Οι περισσότερες εφαρμογές σε αφήνουν να μπλοκάρεις ή να κάνεις mute συγκεκριμένες λέξεις και hashtags. Αν βάλεις τις κατάλληλες λέξεις-κλειδιά, γλιτώνεις πολύ σκληρό υλικό.
- Κάνε ξεκαθάρισμα (Curate your feed): Σταμάτα να ακολουθείς λογαριασμούς που ανεβάζουν συνέχεια μαυρίλα και ταραχές. Ακολούθησε προφίλ που σου μαθαίνουν κάτι, σε συνδέουν με άλλους ή σου φτιάχνουν τη διάθεση.
- Βάλε όρια: Άσε το κινητό στην άκρη όταν τρως ή πριν κοιμηθείς. Τα διαλείμματα μειώνουν το στρες, είναι αποδεδειγμένο.
Πάρε ξανά τον έλεγχο στα χέρια σου
Τα social media δεν είναι ουδέτερα. Οι αλγόριθμοι είναι ρυθμισμένοι να σε κρατάνε εκεί, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι σου δείχνουν φρίκη. Όταν κάθεσαι και βλέπεις παθητικά, εξυπηρετείς μόνο τα συμφέροντα των εταιρειών.
Η τάση να θέλουμε να τα μαθαίνουμε όλα σε πραγματικό χρόνο είναι ισχυρή, ειδικά σε περιόδους κρίσης. Αλλά το να επιλέξεις να ΜΗΝ δεις ένα βίαιο βίντεο, δεν είναι αμέλεια. Είναι αυτοσυντήρηση. Όταν η προσοχή σου “καταλαμβάνεται” από το σοκ και την οργή, παραλύεις. Όταν είσαι ήρεμος, μπορείς να διαλέξεις εσύ πού θα δώσεις την ενέργειά σου.
Δεν είσαι ανήμπορος. Κάθε φορά που κλείνεις το autoplay ή φιλτράρεις το περιεχόμενο, παίρνεις πίσω τον έλεγχο του μυαλού σου. Αυτή είναι η βάση για να μπορέσεις μετά να βοηθήσεις ουσιαστικά και να πιέσεις για αλλαγές.
Το άρθρο ενημερώθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2026 για να συμπεριλάβει την αναφορά στον πρόσφατο πυροβολισμό στη Μινεάπολη.
