Ο βήχας αποτελεί αντανακλαστικό του αναπνευστικού συστήματος. Είναι μια απότομη σπασμωδική εκπνοή του αέρα, η οποία συνοδεύεται από χαρακτηριστικό τραχύ ήχο.
Πρόκειται για σύμπτωμα και όχι πάθηση. Ο βήχας είναι ένας χρήσιμος μηχανισμός για τον οργανισμό, καθώς προφυλάσσει την αεροφόρο οδό από βλάβες, που θα προκαλούντο από την εισπνοή καυστικών ουσιών, ενώ βοηθά στην απομάκρυνση των κατακρατούμενων εκκρίσεων.
Υπάρχουν διάφορα είδη βήχα: Ξηρός ή μη παραγωγικός, υγρός ή παραγωγικός, κεντρικός, οξύς και χρόνιος.
Ο ξηρός βήχας χαρακτηρίζεται από συνεχή ενόχληση στον τράχηλο, χωρίς όμως να συνοδεύεται από φλέγματα.
Αιτίες
Που δεν σχετίζονται με το αναπνευστικό: Από ξένα σώματα έξω ακουστικού πόρου, οστεόφυτα αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, όγκους μεσοθωρακίου και ανευρύσματα, διόγκωση λεμφαδένων μεσοθωρακίου, στένωση μιτροειδούς βαλβίδας, καρδιακή ανεπάρκεια, σαρκοείδωση, όζους του θυρεοειδούς αδένα.
Ερεθιστικοί παράγοντες περιβάλλοντος: Ξένα σώματα, σκόνη, ρύποι, καπνός, αλλεργιογόνα, στοματική αναπνοή (με κατάργηση της ρινικής).
Παθήσεις και όγκοι του λάρυγγα: Από όζους και πολύποδες φωνητικών χορδών (δίνουν την αίσθηση εκκρίσεων στην ανώτερη αναπνευστική οδό), παραλύσεις του φάρυγγα (προκαλούν βήχα λόγω συχνών εισροφήσεων κατά την κατάποση), καλοήθεις και κακοήθεις όγκους του λάρυγγα, του υποφάρυγγα και του τραχειοβρογχικού δένδρου, έλκος εξ επαφής (ο βήχας προκαλεί υπεραιμία και ερεθισμό, τα οποία επιτείνουν τον βήχα σε έναν φαύλο κύκλο).
Νευρομυϊκές διαταραχές ή εκφυλιστικά νοσήματα νευρικού συστήματος (Πάρκινσον, σκλήρυνση κατά πλάκας κ.α.)
Παθήσεις οισοφάγου: Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, τα εκκολπώματα, οι αποφρακτικές αλλοιώσεις του οισοφάγου προκαλούν βήχα άμεσα ή κατόπιν ερεθισμού του λάρυγγα.
Οπισθορρινική καταρροή: Η έκκριση κατεβαίνει κατά μήκος του οπισθίου τοιχώματος του φάρυγγα και ερεθίζει τους υποδοχείς του βήχα.
Ψυχογενείς διαταραχές: Άγχος, άλλες ψυχικές διαταραχές ή συνήθεια.
