Αναζωπυρώνεται η χρόνια διαμάχη σχετικά με το κατά πόσο έχουν οι καλλιτέχνες αυξημένο γενετικό υπόβαθρο ψυχικών παθήσεων.
Σύμφωνα με διεθνή έρευνα οι καλλιτέχνες έχουν 25% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαθέτουν γονίδια που αυξάνουν τον κίνδυνό τους να εμφανίσουν σχιζοφρένεια ή διπολική διαταραχή (μανιοκατάθλιψη).
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Κάρι Στέφανσον της ισλανδικής εταιρείας γενετικής deCODE, που έκαναν τη δημοσίευση στο περιοδικό νευροεπιστήμης «Nature Neuroscience», σύμφωνα με τις Guardian και Indepedent συσχέτισαν γενετικά και ιατρικά δεδομένα από 86.000 Ισλανδούς. Διαπίστωσαν ότι οι καλλιτέχνες ανάμεσα σε αυτά τα άτομα (ζωγράφοι, μουσικοί, συγγραφείς, χορευτές κ.α.) είχαν κατά μέσο όρο 17% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαθέτουν στο γονθιδίωμά τους γονίδια που αυξάνουν τον κίνδυνο για σχιζοφρένεια και διπολική διαταραχή.
Σε μία δεύτερη φάση, οι ερευνητές έκαναν κάτι παρόμοιο με 35.000 άτομα στην Ολλανδία και τη Σουηδία, διαπιστώνοντας μία ακόμη μεγαλύτερη συσχέτιση μεταξύ δημιουργικότητας και ψυχικής πάθησης, καθώς όσοι ήσαν καλλιτέχνες, είχαν 25% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαθέτουν τα σχετικά γονίδια αυξημένου κινδύνου, από ό,τι οι άνθρωποι με λιγότερο δημιουργικά επαγγέλματα (χειρώνακτες εργάτες, αγρότες, πωλητές κ.α.).
«Για να είναι κανείς δημιουργικός, πρέπει να σκέφτεται διαφορετικά. Και όταν είναι διαφορετικός, τότε υπάρχει η τάση να θεωρείται παράξενος, τρελός ή παράφρων» δήλωσε ο Στέφανσον. Από την άλλη, πρόσθεσε ότι «όταν οι άνθρωποι δημιουργούν κάτι καινούριο, καταλήγουν να κινούνται μεταξύ λογικού και παράλογου. Τα νέα ευρήματα υποστηρίζουν την παλαιά αντίληψη περί της τρελής μεγαλοφυίας. Η δημιουργικότητα μάς έχει δώσει τον Μότσαρτ, τον Μπαχ, τον Βαν Γκογκ. Είναι μία ιδιότητα πολύ σημαντική για την κοινωνία. Όμως, συνιστά κι έναν κίνδυνο για το ίδιο το άτομο και το 1% του πληθυσμού πληρώνει το τίμημα γι’ αυτήν τη δημιουργικότητα».
Πάντως σύμφωνα με την έρευνα, οι γενετικοί παράγοντες εξηγούν μόνο το 0,25% των μεγάλων διαφορών καλλιτεχνικής δημιουργικότητας (ταλέντου) μεταξύ των ανθρώπων. Ο Στέφανσον παραδέχθηκε ότι η μελέτη του βρήκε μόνο μία σχετικά αδύναμη συσχέτιση μεταξύ των γονιδίων και της καλλιτεχνικής δημιουργικότητας, κάτι που άλλοι επιστήμονες επεσήμαναν, εκφράζοντας τις επιφυλάξεις τους για τα συμπεράσματα της έρευνας.
Σύμφωνα με τον καθηγητή ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Άλμπερτ Ρόθενμπεργκ, σε καμία περίπτωση δεν φαίνεται να συσχετίζεται η τρέλα με την επιστημονική δημιουργικότητα. Μελέτη του σε 45 νομπελίστες δείχνει ότι κανείς δεν εμφανίζει σημάδια ψυχιατρικών διαταραχών.
