Οι πάμπλουτοι ξένοι που μέχρι χθες έκαναν ουρά για να ζήσουν το όνειρο της αφορολόγητης ζωής στο Ντουμπάι, τώρα τρέχουν και δε φτάνουν να μεταφέρουν τα κεφάλαιά τους στην Ελβετία. Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν έχει διαλύσει την εικόνα που είχε ο Κόλπος ως το απόλυτο και ασφαλές καταφύγιο για τα μεγάλα πορτοφόλια.
Η μεγάλη φυγή πήρε διαστάσεις χιονοστιβάδας μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά χτυπήματα στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, τα οποία κατέληξαν στον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Αυτό πυροδότησε ένα μπαράζ αντιποίνων με πυραύλους και drones σε όλο τον Κόλπο. Τα πράγματα σοβάρεψαν όταν συντρίμμια από ένα ιρανικό drone που καταρρίφθηκε, έβαλαν φωτιά στο διάσημο ξενοδοχείο Burj Al Arab στο Ντουμπάι και προκάλεσαν ζημιές σε αεροδρόμια. Κάπου εκεί, οι υπερπλούσιοι άρχισαν να κοιτάνε την πόρτα της εξόδου.
«Οι κροίσοι ανησυχούν. Όσο περισσότερα λεφτά έχεις, τόσο περισσότερο τρέμεις στην ιδέα ότι μπορεί να τα χάσεις», εξηγεί ο Bernhard Bauhofer, ειδικός σε θέματα εταιρικής φήμης με έδρα την Ελβετία.
Η εικόνα της «Ελβετίας της Ανατολής» καταρρέει
Μέσα σε όλο αυτό το χάος, ο τουρισμός στη Μέση Ανατολή αιμορραγεί, χάνοντας εκατοντάδες εκατομμύρια καθημερινά, καθώς ο πόλεμος έχει τρομάξει τους ταξιδιώτες.
Είναι εντυπωσιακό αν σκεφτεί κανείς ότι το 2025, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) είχαν καταφέρει να προσελκύσουν περίπου 9.800 εκατομμυριούχους, οι οποίοι έφεραν μαζί τους πλούτο ύψους 63 δισεκατομμυρίων δολαρίων (47,1 δισ. λίρες Αγγλίας), σύμφωνα με την εταιρεία Henley & Partners. Αυτό τα είχε κάνει τον νούμερο ένα προορισμό παγκοσμίως για τους μετανάστες υψηλού εισοδήματος, αφήνοντας πίσω ακόμα και τις ΗΠΑ.
Όμως ο πόλεμος έβγαλε στην επιφάνεια μια ευαλωτότητα που το λαμπερό μάρκετινγκ τόσων ετών δεν μπορούσε να κρύψει. Οι εταιρείες ενοικίασης ιδιωτικών αεροσκαφών έχουν «γονατίσει» από τα αιτήματα εκκένωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι κάποιες πτήσεις διαφυγής από τον Κόλπο προς την Ευρώπη έφτασαν να κοστίζουν το εξωφρενικό ποσό των 350.000 δολαρίων (262.000 λίρες).
«Η οικονομία του Ντουμπάι στηρίζεται πάρα πολύ στην εμπιστοσύνη», τονίζει η Radha Stirling, ιδρύτρια της οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Detained in Dubai. «Αν αυτή η αίσθηση ασφάλειας κλονιστεί, έστω και προσωρινά, οι συνέπειες μπορούν να εξαπλωθούν ραγδαία σε όλη την οικονομία».
Οι ελβετικές τράπεζες ετοιμάζονται για «χρυσή βροχή»
Πάνω από δώδεκα τραπεζίτες και οικονομικοί σύμβουλοι, που διαχειρίζονται συνολικά πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια (749 δισ. λίρες), αναφέρουν ότι περιμένουν να δουν τεράστια ποσά να φτάνουν στην Ελβετία από τη Μέση Ανατολή.
Τα μετρητά που έχουν ήδη μεταφερθεί στην Ελβετία από ιδιώτες (και όχι από τράπεζες) με έδρα τα ΗΑΕ έχουν αυξηθεί κατά 40% τα τελευταία τρία χρόνια. Αυτό το επιβεβαίωσε στο Reuters ο Patrik Spiller, επικεφαλής διαχείρισης πλούτου στην εταιρεία συμβούλων Deloitte Switzerland.
«Περιμένουμε ότι όλο και περισσότερα κεφάλαια από τη Μέση Ανατολή θα “παρκάρουν” στην Ελβετία. Μαθαίνουμε από τράπεζες και εύπορους πελάτες ότι ήδη γίνονται συζητήσεις», αναφέρει ο Spiller, προσθέτοντας ότι η Ελβετία θα μπορούσε να δει εισροές της τάξης «αρκετών δεκάδων δισεκατομμυρίων» δολαρίων. Βέβαια, διευκρίνισε ότι θα πάρει μήνες μέχρι να φανούν αυτά τα νούμερα στα επίσημα στοιχεία, καθώς πρώτα μεταφέρεται το ρευστό και μετά ακολουθούν οι μετοχές και τα ομόλογα.
Το Ελβετικό Φράγκο λέει όλη την αλήθεια
Αυτή η τάση φυγής προς την ασφάλεια φαίνεται ήδη καθαρά στις αγορές συναλλάγματος. Μετά τα χτυπήματα, το ελβετικό φράγκο εκτοξεύτηκε στο υψηλότερο επίπεδό του έναντι του ευρώ από το 2015, αναγκάζοντας την Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας να δηλώσει έτοιμη να παρέμβει.
«Όποτε υπάρχει κρίση, είτε μιλάμε για τον Ψυχρό Πόλεμο είτε για το σήμερα, η αξία της Ελβετίας καθρεφτίζεται στη δύναμη του νομίσματός της», σημειώνει ο Bauhofer.
Από την πλευρά του, ο Martin Hess, επικεφαλής οικονομολόγος της Ένωσης Ελβετών Τραπεζιτών, εξηγεί ότι η χώρα τώρα δρέπει τους καρπούς της φήμης της: «Κερδίζουμε πόντους χάρη στο “ελβετικό μοντέλο”: ασφαλείς συνθήκες, πολιτική σταθερότητα και κράτος δικαίου».
Νωρίς για νούμερα, αλλά η αλλαγή είναι γεγονός
Οι μεγαλύτερες ιδιωτικές τράπεζες της Ελβετίας κρατούν χαμηλούς τόνους. Η UBS και η Julius Baer αρνήθηκαν να κάνουν κάποιο σχόλιο. Η Pictet, η δεύτερη μεγαλύτερη ιδιωτική τράπεζα της χώρας, επιβεβαίωσε ότι τα ερωτήματα από πελάτες έχουν αυξηθεί, αλλά η άνοδος δεν είναι ακόμα δραματική. «Ανακοινώσαμε ρεκόρ στα υπό διαχείριση κεφάλαιά μας στο τέλος της χρονιάς. Η “ελβετική συνταγή” δουλεύει», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ, ο Till Budelmann, επικεφαλής επενδύσεων στην ιδιωτική τράπεζα Bergos της Ζυρίχης, αποκάλυψε ότι ένας Ευρωπαίος επενδυτής που απλώς το σκεφτόταν να ανοίξει λογαριασμό, ζήτησε άμεσα ραντεβού με το που άρχισαν οι εχθροπραξίες.
«Είναι πολύ νωρίς για να υπολογίσουμε τα ακριβή ποσά που θα εισρεύσουν», λέει ο Budelmann. «Αλλά είναι ξεκάθαρο ότι η σύγκρουση λειτούργησε θετικά για την Ελβετία ως το απόλυτο ασφαλές καταφύγιο».
Το πόσα ακριβώς χρήματα θα αλλάξουν χέρια εξαρτάται άμεσα από το πόσο θα κρατήσει ο πόλεμος. Προς το παρόν, πάντως, το φράγκο καλπάζει και ο πλούτος βρίσκεται ήδη εν κινήσει.
