Τον ξέρεις κυρίως από το ριζότο ή την παελья, αλλά ο κρόκος — ή αλλιώς σαφράν — κρύβει πολλά παραπάνω από ένα όμορφο χρώμα και μια χαρακτηριστική μυρωδιά. Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες τον εξετάζουν με αυξανόμενο ενδιαφέρον για κάτι εντελώς διαφορετικό: την επίδρασή του στην ψυχική μας υγεία.

Λίγα λόγια για το πιο ακριβό μπαχαρικό στον κόσμο

Ο κρόκος προέρχεται από τα άνθη του Crocus sativus. Τα λεπτά κόκκινα στήμονά του μαζεύονται και στεγνώνουν αποκλειστικά στο χέρι — κάτι που εξηγεί και την απαγορευτική του τιμή. Πέρα όμως από την παραδοσιακή χρήση του στη μαγειρική και στη λαϊκή ιατρική, φαίνεται ότι έχει κι άλλα «κόλπα» στο μανίκι.

Τι λένε οι έρευνες για την κατάθλιψη και το άγχος

Αρκετές επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι ο κρόκος μπορεί να έχει θετική επίδραση στη διάθεση, ειδικά σε άτομα που παλεύουν με κατάθλιψη ή άγχος. Συγκεκριμένα, τυποποιημένα εκχυλίσματα σε δόση περίπου 30 mg την ημέρα φαίνεται να έχουν αποτελέσματα συγκρίσιμα με ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, εξετάζεται ως συμπλήρωμα σε ήδη υπάρχουσες θεραπείες.

Κάτι που ξεχωρίζει ιδιαίτερα στις έρευνες: η πιθανή επίδρασή του στην αηδονία — δηλαδή στην αδυναμία να νιώθεις ευχαρίστηση, ένα σύμπτωμα που συχνά επιμένει ακόμα και μετά από θεραπεία κατάθλιψης.

Πώς επηρεάζει τον εγκέφαλο;

Τα δραστικά συστατικά του κρόκου φαίνεται να «μιλάνε» με αρκετούς νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο. Σύμφωνα με τις μελέτες:

• Ανεβάζει τα επίπεδα σεροτονίνης — της ορμόνης της ευτυχίας
• Ενισχύει τη δράση της GABA, που βοηθά το νευρικό σύστημα να ηρεμεί
• Επηρεάζει ντοπαμίνη και νορεπινεφρίνη
• Έχει αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες
• Μπορεί να αυξήσει τον BDNF — μια πρωτεΐνη που υποστηρίζει την ανάπτυξη και αναγέννηση νευρικών κυττάρων

Στρες, αϋπνία και πείνα — μπορεί να βοηθήσει;

Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης αν ο κρόκος μπορεί να βοηθήσει σε χρόνιο στρες και διαταραχές ύπνου. Προκαταρκτικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι μπορεί να μειώσει τα επίπεδα κορτιζόλης (η ορμόνη του στρες) και να αυξήσει την παραγωγή μελατονίνης, που ρυθμίζει τον ύπνο.

Μερικές μελέτες δείχνουν ακόμη ότι μπορεί να μειώσει την ανάγκη για τσιμπολόγημα μεταξύ των γευμάτων — αν και οι ειδικοί τονίζουν ότι αυτά τα ευρήματα χρειάζονται επιπλέον επιβεβαίωση.

Μπαχαρικό ή συμπλήρωμα; Ποια μορφή κάνει τη διαφορά;

Αν βάζεις κρόκο στο φαγητό σου, μπράβο — η γεύση σου κερδίζει σίγουρα. Όμως οι ποσότητες στη μαγειρική συνήθως δεν φτάνουν για να δεις κάποιο θεραπευτικό αποτέλεσμα. Γι’ αυτό στις έρευνες χρησιμοποιούνται τυποποιημένα διατροφικά συμπληρώματα.

Γενικά ο κρόκος ανέχεται καλά από τον οργανισμό. Οι πιο συνηθισμένες ανεπιθύμητες παρενέργειες είναι ήπιες και παροδικές: ενόχληση στο στομάχι, πονοκέφαλος ή υπνηλία.

Ποιοι πρέπει να είναι προσεκτικοί

Οι ειδικοί συστήνουν αυξημένη προσοχή στη χρήση κρόκου σε μορφή συμπληρώματος στις παρακάτω περιπτώσεις:

• Έγκυες γυναίκες
• Θηλάζουσες μητέρες
• Άτομα με χαμηλή πίεση ή χαμηλό σάκχαρο
• Άτομα με διπολική διαταραχή
• Άτομα με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας

Αν παίρνεις ήδη αντικαταθλιπτικά, ο κρόκος μπορεί να συνδυαστεί — αλλά μόνο σταδιακά και μετά από συνεννόηση με γιατρό, ειδικά αν η λήψη είναι παρατεταμένη ή αν υπάρχουν άλλα υποκείμενα προβλήματα υγείας.