Λοιπόν, πάμε πίσω στο 2017. Τότε που το ChatGPT ήταν απλά μια μακρινή ιδέα κι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είχε μπει ακόμα στην κουζίνα μας. Εκείνη τη χρονιά, ο Bill Gates είχε μια πρόταση που πολλοί την είπαν «προχωρημένη»: να φορολογηθούν τα ρομπότ.
Τι εννοούσε; Αν μια εταιρεία αντικαθιστά εργαζόμενους με μηχανές, θα πρέπει να πληρώνει φόρο γι’ αυτά τα συστήματα, όπως δηλαδή πληρώνει εισφορές και φόρους για τους υπαλλήλους της. Απλό, δεν ακούγεται; Τότε το είχε πει, κι ο κόσμος το συζήτησε πολύ.
Σήμερα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Αυτό που τότε ακουγόταν σαν θεωρία, τώρα το ζούμε. Η τεχνητή νοημοσύνη κι η αυτοματοποίηση έχουν απλωθεί παντού: από τα εργοστάσια μέχρι τις αποθήκες, από τις μεταφορές ως τα γραφεία. Κι όλο και περισσότεροι άνθρωποι χάνουν τη δουλειά τους απ’ τα μηχανήματα. Το θέμα έχει γίνει πραγματική συζήτηση σε κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς.
Η ιδέα του φόρου στα ρομπότ δεν είναι πια επιστημονική φαντασία. Την εξετάζουν σοβαρά, για να διαχειριστούν τις οικονομικές συνέπειες της αυτοματοποίησης.
Μήπως τελικά αυτός ο φόρος θα μπορούσε να πληρώσει ένα Βασικό Εισόδημα;
Εδώ να πούμε κάτι: Ο Gates δεν είχε συνδέσει ευθέως την ιδέα του με το Universal Basic Income (UBI) – δηλαδή το βασικό εγγυημένο εισόδημα για όλους. Αλλά στις συζητήσεις, αυτά τα δύο πάνε μαζί.
Το 2017, σε ένα AMA στο Reddit (ρωτήστε με οτιδήποτε), είχε πει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν ακόμα αρκετά πλούσιες για να στηρίξουν ένα τέτοιο εισόδημα. Δεν το απέρριψε, όμως, για το μέλλον.
Πιο πρόσφατα, μέσα στο 2024, σε μια σειρά ντοκιμαντέρ του Netflix με τίτλο «What’s Next? The Future With Bill Gates», άλλαξε λίγο οπτική. Είπε πως προγράμματα όπως το UBI – που σκοπό έχουν να μειώσουν τη φτώχεια – μπορούν μακροπρόθεσμα να φέρουν οικονομικά οφέλη. Και έφερε ένα νούμερο που εντυπωσιάζει: μόνο η παιδική φτώχεια κοστίζει κάθε χρόνο στις ΗΠΑ περισσότερο από ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Το ένα τρισεκατομμύριο ετησίως!
Οπότε, βάλτε τα κάτω: φόρος στα ρομπότ, λεφτά που γλιτώνουν από τη φτώχεια, κι ένα βασικό εισόδημα που ίσως κάποτε γίνει πραγματικότητα. Η συζήτηση μόλις άνοιξε.
