Η ύστερη αποδοχή του Γρηγοριανού ημερολογίου

Η Μεγάλη Βρετανία ωστόσο δεν ήταν η τελευταία χώρα που υιοθέτησε το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Η πρώην Οθωμανική Αυτοκρατορία άρχισε να το χρησιμοποιεί το 1917. Η αλλαγή επήλθε από το ημερολόγιο Rumi, που βασιζόταν στο Ιουλιανό, μόνο που είχε ως αφετηρία την Εγίρα του προφήτη Μωάμεθ το έτος 622 μ.Χ..

Άλλη χώρα που υιοθέτησε το Γρηγοριανό ημερολόγιο σχετικά αργά ήταν η Ρωσία, η οποία ξεκίνησε να το χρησιμοποιεί το 1918. Ωστόσο η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ακόμη και σήμερα χρησιμοποιεί το Ιουλιανό ημερολόγιο. Για παράδειγμα τα Χριστούγεννα στη χώρα εορτάζονται στις 7 Ιανουαρίου, ημερομηνία που αντιστοιχεί στις 25 Δεκεμβρίου του Γρηγοριανού.

Κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, οι ηγέτες της αποφάσισαν να καθαρίσουν το ημερολόγιο από κάθε θρησκευτικό υπαινιγμό. Το νέο Γαλλικό Δημοκρατικό Ημερολόγιο, το οποίο υιοθετήθηκε το 1792, είχε 12 ταυτόσημους μήνες με 30 μέρες ο καθένας. Η κάθε εβδομάδα είχε 10 ημέρες. Και υπήρχαν πέντε ή έξι ημέρες στο τέλος κάθε έτους για διακοπές. Είχαν μάλιστα αλλάξει και το όνομα των μηνών με παρατσούκλια όπως Brumaire ή Thermidor. Αυτό το ημερολόγιο εγκαταλείφθηκε το 1805 και επανήλθε για λίγο κατά την Παρισινή Κομμούνα το 1871.

Αλλά οι χώρες δεν ακολουθούν πάντα το Γρηγοριανό Ημερολόγιο για τον εορτασμό της Πρωτοχρονιάς, η οποία συχνά βασίζεται σε σεληνιακούς κύκλους, χωρίς απαραίτητα να πέφτει την 1η Ιανουαρίου. Η περσική Πρωτοχρονιά για το Ιράν για παράδειγμα, καθορίζεται από την εαρινή ισημερία του Βόρειου Ημισφαιρίου.

Παρεπιμπτόντως, η 29η Φεβρουαρίου δεν είναι ο μόνος μπελάς για αυτούς που μετρούν τον χρόνο. Υπάρχουν και τα δευτερόλεπτα. Πρακτικά η Γη χρειάζεται κάτι παραπάνω από 24 ώρες για να ολοκληρώσει μία πλήρη περιστροφή γύρω από τον άξονά της: 86,400.002 δευτερόλεπτα αντί για 86,400. Έτσι προκειμένου να κρατάμε τα ρολόγια μας συντονισμένα με το ηλιακό μεσημέρι, ένα κλάσμα δευτερολέπτου προστίθεται κάθε λίγα χρόνια.

Αυτό που καθιστά δύσκολο τον υπολογισμό είναι ότι η περιστροφή της Γης επιταχύνεται ή επιβραδύνεται με τρόπο που δεν μπορεί να προβλεφθεί. Μακροπρόθεσμα η παλιρροϊκή τριβή βαθμιαία επιμηκύνει τον χρόνο περιστροφής. Αλλά και άλλοι παράγοντες όπως το λιώσιμο των πάγων, οι άνεμοι, οι καταιγίδες μπορούν εξίσου να επηρεάσουν το μήκος της ημέρας.

Η αλλαγή στην Ελλάδα και οι αντιδράσεις

Στα Ορθόδοξα κράτη η αρχή της μεταρρύθμισης ξεκίνησε το 1895 όταν ο οικουμενικός πατριάρχης Άνθιμος Ζ’ εξέφρασε «πόθους και ευχάς υπέρ ενός ενιαίου ημερολογίου δι’ άπαντας τους χριστιανικούς λαούς». Έτσι το 1903, μετά από ερώτημα του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωακείμ Γ’, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος σε συνεργασία με τη θεολογική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών αποφάσισε ότι «αι ορθόδοξοι Εκκλησίαι εν συνεννοήσει μετ’ αλλήλων και μετά της πολιτείας εκάστης αυτών δύνανται να επιχειρήσωσι την μεταρρύθμισιν του νυν εν χρήσει παρ’ ημίν ημερολογίου συμφώνως προς τας προόδους και τα πορίσματα της αστρονομικής επιστήμης».

Το 1919 η ελληνική πολιτεία ανακίνησε και πάλι το ημερολογιακό θέμα και τελικά τον Ιανουάριο του 1923 αντικατέστησε νομοθετικά το Ιουλιανό Ημερολόγιο με το Γρηγοριανό και όρισε την έναρξη της εφαρμογής του την 16η Φεβρουαρίου 1923. Για να γίνει η διόρθωση η 16η Φεβρουαρίου ονομάστηκε 1η Μαρτίου, δηλαδή αφαιρέθηκαν 13 ημέρες από το έτος 1923.

Αυτό έγινε γιατί στις 10 ημέρες λάθους μεταξύ Γρηγοριανού και Ιουλιανού από το 325 έως το 1582 είχε επέλθει καθυστέρηση και άλλων τριών ημερών στα περίπου 340 χρόνια που είχαν παρέλθει από την πρώτη εισαγωγή του Γρηγοριανού Ημερολογίου. Γι’ αυτό άλλωστε το έτος 1923 στην Ελλάδα δεν είχε 365 ημέρες αλλά 352, οπότε και κανένας Έλληνας υπήκοος δεν έχει πιστοποιητικό γέννησης με ημερομηνία από 16 έως 28 Φεβρουαρίου 1923.

Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, Σερβίας και Ρωσίας, είναι τα μόνα που δεν έχουν αποδεχθεί μέχρι σήμερα την ημερολογιακή μεταρρύθμιση και ακολουθούν το Ιουλιανό Ημερολόγιο, αντίθετα με τις Εκκλησίες Κωνσταντινουπόλεως, Ελλάδος και Κύπρου. Το ίδιο ημερολόγιο ακολουθούν και τα μοναστήρια στο Άγιο Όρος για λόγους παράδοσης, όπως και οι λεγόμενοι «Γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί», γνωστότεροι ως «Παλαιοημερολογίτες». Σύμφωνα με αυτούς τους «Ζηλωτές», εκείνοι που έχουν αποδεχθεί το νέο ημερολόγιο είναι «προδότες της πίστεως και παπικόφρονες».

ΠηγήΔείτε την επόμενη ή προηγούμενη σελίδα πατώντας τα νούμερα