Αυτές τις μέρες η Σβέρνιτσα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διπλωματικής φασαρίας που δεν πρόκειται να κοπάσει σύντομα. Κι αυτό γιατί συνδυάζει τα πάντα: επεισόδια με ξυλοδαρμό, αμφισβήτηση μιας ιστορικής μειονότητας, δισεκατομμύρια επενδυτών και έναν Αλβανό πρωθυπουργό που επέλεξε να παίξει το παιχνίδι της άγνοιας.
Τι έγινε στη Σβέρνιτσα
Κοντά στον Αυλώνα της Αλβανίας, σε μια προστατευόμενη παράκτια ζώνη όπου ζει η ελληνική μειονότητα, ξεκίνησε η ανέγερση ενός υπερπολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος. Κάτοικοι της περιοχής βγήκαν να διαμαρτυρηθούν — ειρηνικά, όπως λένε. Αυτό που ακολούθησε όμως δεν ήταν καθόλου ειρηνικό.
Ένας Έλληνας ομογενής δέχτηκε βίαιο χτύπημα στο κεφάλι από άντρες που φέρεται να ήταν ασφάλεια του εργοταξίου. Τον έσυραν, τον χτύπησαν και — σύμφωνα με τη δική του μαρτυρία — τον απείλησαν με όπλο. Σε βίντεο που κυκλοφόρησε φαίνεται καθαρά τι έπαθε.
As në Mesjetë nuk trajtoheshin njerëzit kështu.
Çfarë bëri ky djalë: që tani ka përfunduar në spital me dhjetëra plagë. pic.twitter.com/3kn2lWuoHU
— Nora (@noraleonora94) May 30, 2026
Ο ίδιος μίλησε στον ΣΚΑΪ και εξήγησε ότι είχε πάει εκεί μαζί με άλλους κατοίκους για να δουν την περιουσία τους — γη που, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει πουληθεί σε ξένους επενδυτές χωρίς οι ίδιοι να έχουν πάρει καμία εξήγηση. Μάλιστα η πρόσβαση σε οικογενειακές εκτάσεις έχει αποκλειστεί με φράχτη.
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών προχώρησε αμέσως σε διάβημα, ζητώντας πλήρη διερεύνηση. Διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν και στα Τίρανα για δεύτερη συνεχόμενη μέρα.
Το πρότζεκτ που «πυροδότησε» τα πάντα
Το επίμαχο έργο δεν είναι μια απλή κατασκευή. Αφορά υπερπολυτελές τουριστικό θέρετρο με επενδυτικό σχέδιο που ξεπερνά το ένα δισεκατομμύριο ευρώ, και έχει χαρακτηριστεί επίσημα ως «στρατηγική επένδυση» από τις αλβανικές αρχές. Σχετίζεται με ανάπτυξη στη νήσο Σάσων και την ευρύτερη περιοχή της Σβέρνιτσας.
Ο ευρωβουλευτής της ΝΔ, Φρέντι Μπελέρης, έριξε κι αυτός φως στο θέμα: «35 χρόνια μετά την πτώση του κομμουνισμού δεν έχει διευκρινιστεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς εκεί που υποτίθεται ότι ο Κούσνερ θα κάνει την επένδυση. Εγώ βλέπω αλβανικές εταιρείες μπροστά — χωρίς καμία σχέση με Κούσνερ», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Ράμα και η «άγνοιά» του
Κι εδώ έρχεται το σκέλος που ξεσήκωσε κύμα αντιδράσεων. Ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα — ο ίδιος άνθρωπος που τον Ιανουάριο είχε πει με νόημα ότι οι Έλληνες δεν είμαστε απόγονοι του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη — ανακοίνωσε με ύφος ειρωνικής έκπληξης:
«Για πρώτη φορά χθες άκουσα ότι υπάρχει ομογενής ελληνικός πληθυσμός στη συγκεκριμένη περιοχή. Δεν το είχα ξανακούσει ποτέ αυτό, ίσως επειδή είμαι άσχετος. Με εξέπληξε η δήλωση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, διότι ήταν μια πράξη βίας, αλλά όχι κρατικής — όπως συμβαίνει με τους Αλβανούς στις ελληνικές φυλακές.»
Λες και τα πάντα τελείωσαν εδώ. Μόνο που η ιστορία έχει διαφορετική γνώμη.
Απάντηση Ράμα στην Ελλάδα:
«Ξαφνιάστηκα από την ανακοίνωση του Ελληνικού ΥΠΕΞ καθώς δεν επρόκειτο για κρατική βία, όπως αυτή κατά των Αλβανών κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές…» pic.twitter.com/Za8boceeXl— Himara.gr (@HimaraGr) June 1, 2026
Η αλήθεια που ο Ράμα «δεν γνωρίζει»
Το χωριό Σβέρνιτσα έχει σλαβική ονομασία, ναι — αλλά κατοικείται από Έλληνες εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Το ίδιο ισχύει για τη γειτονική (Ν)Άρτα βορείως του Αυλώνα. Και οι δύο περιοχές αποτελούν ελληνόφωνους θύλακες με αποδεδειγμένη ιστορική συνέχεια.
Η διάλεκτος της Σβέρνιτσας, σύμφωνα με το Wikipedia, κατατάσσεται στις βόρειες παραλλαγές της ελληνικής γλώσσας — με επιρροές από την αλβανική, λόγω της γεωγραφικής επαφής. Στο χωριό μιλιέται επίσης και η βλάχικη γλώσσα, από τα μέσα του 19ου αιώνα, από απογόνους κατοίκων της ιστορικής Μοσχόπολης.
Η Μοσχόπολη, αξίζει να θυμηθούμε, ήταν κάποτε πόλη με πάνω από 50.000 κατοίκους κοντά στην Κορυτσά. Την έκαψαν Αλβανοί κατά τα «Ορλωφικά» και στη συνέχεια την κατέστρεψε ο Αλή Πασάς. Πολλοί επιζώντες κατέφυγαν στη Σβέρνιτσα και στη (Ν)Άρτα.
Στη Σβέρνιτσα η πλειονότητα των κατοίκων είναι χριστιανοί ορθόδοξοι. Κοντά στο χωριό υπάρχει βυζαντινό μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία, ενώ νοτιοδυτικά βρίσκεται και η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Κανείς δεν «εφεύρε» αυτή την παρουσία χθες.
Η νήσος Σάσων: από σοβιετικές ναυτικές βάσεις στην οικογένεια Τραμπ
Η νήσος Σάσων — το μοναδικό ουσιαστικά νησί της Αλβανίας — έχει ζήσει πολλές ζωές. Πέρασε από τη Βενετία, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, μετά ήρθε στα χέρια της Ελλάδας το 1864 μαζί με τα Επτάνησα. Η ελληνική πολιτεία όμως δεν έκανε αισθητή την παρουσία της στο ακριτικό νησί, που βρίσκεται μόλις 85 χιλιόμετρα από τις βόρειες ακτές της Κέρκυρας, και τελικά το παραχώρησε στην Αλβανία μετά από πιέσεις της Ρώμης. Η Ιταλία χρησιμοποιούσε de facto το νησί για στρατιωτικούς σκοπούς.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, το νησί λειτούργησε ως βάση του σοβιετικού και αλβανικού ναυτικού. Σήμερα, εγκαταλελειμμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις παρακολουθούν αμίλητες τη μετάβαση σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο.
Γιατί τώρα το νησί ανήκει — ή τουλάχιστον πρόκειται να αναπτυχθεί — από την Ιβάνκα Τραμπ και τον Τζάρεντ Κούσνερ. Οι Αλβανοί το έχουν ήδη βαφτίσει «Ishulli i Trumpëve» — «Νησί του Τραμπ». Πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ στο τραπέζι για ένα υπερπολυτελές θέρετρο.
Μιλώντας στο podcast του Lex Fridman τον Ιούλιο του 2024, η Ιβάνκα Τραμπ δεν έκρυβε τον ενθουσιασμό της: «Συνεργάζομαι με τον σύζυγό μου, έχουμε αυτό το νησί 1.400 στρεμμάτων στη Μεσόγειο και φέρνουμε τους καλύτερους αρχιτέκτονες και τις καλύτερες μάρκες. Θα είναι εξαιρετικό», είπε. Ο Κούσνερ από την πλευρά του το χαρακτήρισε «θησαυρό» και μίλησε για το ιδανικό θέρετρο για «οικογένεια και φίλους».
Το μικρό πρόβλημα: νάρκες και πυρομαχικά
Υπάρχει μόνο μια λεπτομέρεια που κάνει το όλο project λίγο… περίπλοκο. Το νησί είναι γεμάτο πινακίδες με κρανία που προειδοποιούν για νάρκες. Πιο σωστά, όπως διευκρίνισε ο υποπλοίαρχος Arbër Celaj του αλβανικού ναυτικού, «δεν είναι ακριβώς νάρκες — είναι πυρομαχικά που δεν εξερράγησαν, απομεινάρια της δεκαετίας του ’90 όταν εγκληματίες λεηλάτησαν τις αποθήκες όπλων». Ακόμα υπάρχουν περιοχές που χρειάζονται εκκαθάριση.
Πέρα από αυτό, ο ίδιος αξιωματικός παραδέχτηκε ότι το κλίμα του νησιού είναι υποτροπικό με εκπληκτική βιοποικιλότητα — θαλάσσια πεύκα, φλαμου
