Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα περίπου 55,3 εκατομμμύρια Τούρκοι ψηφοφόροι στο πλαίσιο του – ιστορικής σημασίας – δημοψηφίσματος που διεξάγεται στη χώρα για τη συνταγματική αναθεώρηση.

Στην ανατολική Τουρκία τα εκλογικά τμήμα άνοιξαν στις 7.00 (ώρα Ελλάδας) και θα κλείσουν στις 16:00 (ώρα Ελλάδας), ενώ στην υπόλοιπη χώρα άνοιξαν στις 8:00 (ώρα Ελλάδας) και θα κλείσουν στις 17:00 (ώρα Ελλάδας).

Οι ψηφοφόροι καλούνται να εγκρίνουν ή να απορρίψουν ένα πακέτο 18 συνταγματικών μεταρρυθμίσεων που έχουν εγκριθεί από την Εθνοσυνέλευση και θα μεταβάλλουν το πολίτευμα από προεδρευόμενη κοινοβουλευτική, σε προεδρική δημοκρατία, με μεγάλη συγκέντρωση εξουσιών στον πρόεδρο.

Το αποτέλεσμα χαρακτηρίζεται αμφίρροπο αφού σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, που δημοσιεύτηκαν την Παρασκευή, καταγράφονται μεγάλες αποκλίσεις. Η εταιρεία AG του Αντίλ Γκιούρ που προέβλεψε τη νίκη του κόμματος του Ερντογάν στις εκλογές τον Νοέμβριο του 2015, έδωσε 60,8% στο «ναι», έναντι 39,2% στο «όχι», ενώ η εταιρεία Themis έδειξε άνοιγμα του «όχι» με 53,9%, με το «ναι» να περιορίζεται στο 46,1%.

Σύμφωνα με την τουρκική κυβέρνηση η μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος κρίνεται αναγκαία τόσο για τη διασφάλιση της σταθερότητας της χώρας όσο και για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στα πεδία της ασφάλειας και της οικονομίας. Ωστόσο η αντιπολίτευση καταγγέλλει από την πλευρά της την αυταρχική παρέκκλιση του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στον οποίο καταλογίζει πως προσπαθεί να φιμώσει κάθε επικριτική φωνή, ειδικά μετά το αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου.

«Αύριο η Τουρκία παίρνει μια από τις πιο σημαντικές αποφάσεις της ιστορίας της» δήλωσε ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χθες, στη διάρκεια της τελευταίας προεκλογικής του συγκέντρωσης. «Τα αποτελέσματα προμηνύονται καλά», εκτίμησε, προσθέτοντας παράλληλα πως «ένα δυνατό “ναι” θα είναι ένα μάθημα για τη Δύση».

Ο Ερντογάν έχει διαμηνύσει ότι η υποψηφιότητα της Τουρκίας προς ένταξη στην Ε.Ε. θα μπει «στο τραπέζι» μετά το δημοψήφισμα. Έχει επίσης επαναφέρει στον δημόσιο διάλογο το ζήτημα της επαναφοράς της θανατικής ποινής, κάτι που αποτελεί «κόκκινη» γραμμή για τις Βρυξέλλες.

Κατά τον προεκλογικό του αγώνα άλλωστε ο Τούρκος πρόεδρος φάνηκε να αποπειράται το αδύνατο: να πάρει με το μέρος του τόσο τους εθνικιστές όσο και τους Κούρδους απειλώντας ότι θα κάνει την άνοιξη «μαύρο χειμώνα» για τους Κούρδους αντάρτες.

Σε προεκλογικές ομιλίες του ενόψει του δημοψηφίσματος της 16ης Απριλίου για την αύξηση των εξουσιών του, ο Ερντογάν επισήμανε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις για τη συντριβή των ανταρτών του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) μπορεί να ενταθούν και να επεκταθούν τους επόμενους μήνες στο εσωτερικό της Συρίας και του Ιράκ.

«Με το θέλημα του Θεού, θα είναι άνοιξη για την Τουρκία και τον τουρκικό λαό και μαύρος χειμώνας για τους τρομοκράτες», είπε ο Ερντογάν απευθυνόμενος σε οπαδούς του στην Τραπεζούντα, στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας, όπου οι εθνικιστές είναι πολύ ισχυροί.

Τέτοιες δηλώσεις για μάχες βρίσκουν ανταπόκριση στους εθνικιστές οι οποίοι απορρίπτουν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο να επαναληφθούν οι ειρηνευτικές συνομιλίες με το PKK, που πήρε τα όπλα πριν από περισσότερο από τρεις δεκαετίες και θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση από την Τουρκία, τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όμως πρόκειται για ένα μήνυμα το οποίο ο Ερντογάν είχε μεταφέρει και στη κυρίως κουρδική νοτιοανατολική Τουρκία, φλερτάροντας εκείνους τους συντηρητικούς Κούρδους οι οποίοι κατηγορούν τους αντάρτες για την αύξηση της βίας που ο ΟΗΕ υπολογίζει πως έχει στοιχίσει τη ζωή σε 2.000 ανθρώπους και έχει προκαλέσει τον εκτοπισμό μισού εκατομμυρίου μετά την κατάρρευση μιας κατάπαυσης του πυρός τον Ιούλιο του 2015.

«Μπορεί να υπάρξει ειρήνη με αυτούς που γυρίζουν με όπλα στα χέρια τους;», είπε ο Ερντογάν απευθυνόμενος σ’ ένα πλήθος μερικών χιλιάδων ανθρώπων που κρατούσαν τουρκικές σημαίες στη διάρκεια της συγκέντρωσης που πραγματοποίησε κάτω από αυστηρά μέτρα ασφαλείας στο Ντιγιάρμπακιρ, τη μεγαλύτερη πόλη της περιοχής.

«Κανένας δεν μπορεί να διαιρέσει τη γη μας. Αυτοί που προσπαθούν θα βρουν αντιμέτωπους τις ένοπλες δυνάμεις μας, την αστυνομία μας, τους φρουρούς των χωριών μας».

Επιφανειακά η ζωή φαίνεται να έχει επιστρέψει στην ομαλότητα σε τμήματα του Ντιγιάρμπακιρ. Όμως βαριά οπλισμένα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας επανδρώνουν σημεία ελέγχου σε ορισμένες περιοχές και η απογοήτευση και η οργή τόσο εναντίον του κράτους όσο και εναντίον του PKK είναι βαθιές.

Βομβαρδισμένα κτίρια και σωροί ερειπίων υπάρχουν μέσα στα ρωμαϊκής εποχής τείχη της Σουρ, της αρχαίας συνοικίας του Ντιγιάρμπακιρ, που καταστράφηκε πέρυσι από άρματα μάχης και πυροβολικό όταν δυνάμεις ασφαλείας πολέμησαν εναντίον ανταρτών του PKK οι οποίοι έσκαψαν χαρακώματα και τοποθέτησαν εκρηκτικά.

«Υπάρχει μεγάλη απαισιοδοξία σε όλη την περιοχή», λέει ο 32χρονος Γιαβούζ Τσελίκ, ένας ντόπιος καταστηματάρχης.

«Υπάρχει πάντα πίεση. Φοβόμαστε ακόμη και να συγκεντρωθούμε σε μικρές ομάδες … Στη διάρκεια της ειρηνευτικής διαδικασίας ήταν πολύ διαφορετικά. Μπορούσαμε ακόμη και να χορεύουμε μαζί εδώ στον δρόμο».

Από την πλευρά του ο αρχηγός του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, έθεσε το εξής δίλημμα στους συμπατριώτες του: «Θέλετε να συνεχίσετε να έχετε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία ή να αποκτήσετε ένα σύστημα διακυβέρνησης μόνο ενός ανδρός;». Μιλώντας χθες στην τελευταία συγκέντρωση του κόμματός του κοντά στην πρωτεύουσα,, ο Κιλιτσντάρογλου παρομοίασε το προεδρικό σύστημα που θέλει να εγκαθιδρυθεί το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) με ένα «τρένο χωρίς φρένα» του οποίου ο προορισμός «είναι άγνωστος».

Η αντιπολίτευση και μη κυβερνητικές οργανώσεις κατήγγειλαν τις τελευταίες εβδομάδες την άνιση προεκλογική εκστρατεία, στην οποία το κυβερνητικό μήνυμα κυριάρχησε στους δρόμους και στα ΜΜΕ. Η Τουρκία βρίσκεται ακόμη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Περίπου 47.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί και 100.000 έχουν καθαιρεθεί ή τεθεί σε διαθεσιμότητα εξαιτίας των φερόμενων σχέσεών τους με τους πραξικοπηματίες του Ιουλίου.

Η Συρία και το Ιράκ

Εθνικιστές στην Τουρκία έχουν εξοργιστεί με την αυξανόμενη επιρροή των μαχητών των κουρδικών πολιτοφυλακών στη Συρία και την παρουσία ηγετών του PKK στο βόρειο Ιράκ, ένα θέμα που ο Ερντογάν είπε πως θα αντιμετωπίσει με μελλοντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η σύγκρουση της Τουρκίας με το PKK τροφοδοτείται τα τελευταία χρόνια από τα όσα συμβαίνουν στην άλλη πλευρά των συνόρων, στη Συρία, όπου η κουρδική πολιτοφυλακή YPG έχει την υποστήριξη των ΗΠΑ στη μάχη εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, και στο Ιράκ, όπου η Άγκυρα φοβάται πως οι αντάρτες εκμεταλλεύονται το κενό στην ασφάλεια.

Ο Ερντογάν είπε ότι η τουρκική επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη», μια εισβολή στη βόρεια Συρία για να απωθηθεί το Ισλαμικό Κράτος και να περιοριστούν τα κέρδη της YPG, αποτελεί απλώς μια πρώτη φάση και έκανε λόγο για έναν «οδικό χάρτη» για περισσότερες επιχειρήσεις τόσο εκεί όσο και στο Ιράκ.

«Δεν είναι μια επιχείρηση που έχει μόνο μια συριακή διάσταση. Αυτό το θέμα έχει και μια ιρακινή διάσταση», δήλωσε ο Ερντογάν σε τηλεοπτική συνέντευξη