«Δεν εξεπλάγην τόσο από τη νίκη του ΟΧΙ όσο από τη διαφορά των δέκα μονάδων σε σχέση με το ΝΑΙ. Η στροφή προς το ΟΧΙ δεν μπορεί στην πραγματικότητα να εξηγηθεί παρά με βάση τους φόβους που καλλιεργήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες. Η καταστροφολογική εκστρατεία του ΟΧΙ, που επικρίθηκε ακόμη και από τους υποστηρικτές της ανεξαρτησίας της Σκωτίας, φαίνεται πως απέφερε καρπούς. Αυτό που μου φαίνεται αξιοσημείωτο, όμως, είναι η άνοδος του ΝΑΙ στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Από 25,30% έφτασε στο 45%. Το ΝΑΙ έκανε ένα ποιοτικό και ποσοτικό άλμα», δηλώνει σε συνέντευξή του στη Libération ο γαλλοσκωτσέζος ιστορικός Κιθ Ντίξον.
Ο βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον, ήταν ανέκαθεν αντίθετος στην παραχώρηση εξουσιών στο ημιαυτόνομο σκωτικό κοινοβούλιο, ιδιαίτερα στον τομέα της φορολογίας, επισημαίνει ο κ. Ντίξον, ο οποίος διδάσκει βρετανικό πολιτισμό στο Πανεπιστήμιο της Λυών και διευθύνει τη σκωτική Βιβλιοθήκη των εκδόσεων Metailié, όπως μεταδίδει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. Οι οπαδοί της ανεξαρτησίας είχαν προτείνει, άλλωστε, στην αρχή να υπάρχουν τρεις ερωτήσεις στο δημοψήφισμα. Η τρίτη θα αφορούσε την παραχώρηση εξουσιών (devolution max). Αλλά ο Κάμερον, που ήταν τότε σίγουρος για τη νίκη του, είχε αρνηθεί. Σήμερα, είναι αναγκασμένος να προβεί σε παραχωρήσεις. Με την έννοια αυτή, λοιπόν, οι οπαδοί της ανεξαρτησίας νίκησαν.
Δημοψήφισμα, βέβαια, δεν πρόκειται να ξαναγίνει γρήγορα. Ο ίδιος ο σκωτσέζος πρωθυπουργός Άλεξ Σάλμοντ είχε πει ότι ήταν η υπόθεση μιας γενιάς. Η ανεξαρτησία, λένε οι Άγγλοι, είναι μια διαδικασία – “a process, not an event”. Σημασία έχει η μεσοπρόθεσμη τάση, λέει ο Ντίξον. Από το δημοψήφισμα προέκυψε ένα ισχυρό ρεύμα υπέρ της ανεξαρτησίας που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Πολλοί είναι εκείνοι μεταξύ των διανοουμένων, των συγγραφέων, των καλλιτεχνών, που ζητούν να δοθεί τέλος στον νεοφιλελευθερισμό του Λονδίνου και να υιοθετηθεί από τη Σκωτία ένα νέο κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο. Μπορεί λοιπόν να μην επικράτησε το πολιτικό επιχείρημα υπέρ της ανεξαρτησίας, το βέβαιο είναι όμως ότι κυριάρχησε το πνευματικό επιχείρημα. Με την παραχώρηση άλλωστε νέων εξουσιών στο κοινοβούλιο της, η Σκωτία οδεύει προς την ανεξαρτησία. Όταν έχεις ένα κοινοβούλιο με σημαντικές εξουσίες, η ανεξαρτησία δεν μοιάζει πλέον με άλμα στο κενό.
Η σκωτική κοινωνία βγαίνει βαθιά διχασμένη από αυτή την εκστρατεία; «Το στρατόπεδο του ΟΧΙ δραματοποίησε τις εντάσεις, αλλά δεν περιμένω μια πραγματική ρήξη», απαντά ο γαλλοσκωτσέζος ιστορικός. «Θα υπάρξει μια δυσαρέσκεια στις διχασμένες κοινωνίες, όχι όμως και βίαιες εντάσεις. Περισσότερη βία βλέπουμε στους ποδοσφαιρικούς αγώνες!»
Όπως επισημαίνει ο Ντίξον, από τη μεταβίβαση των εξουσιών θα επωφεληθούν χωρίς αμφιβολία και οι υπόλοιπες εθνότητες του Ηνωμένου Βασιλείου, με πρώτους τους Ουαλλούς. Οι τελευταίοι ζητούν εδώ και χρόνια περισσότερες εξουσίες για να προσεγγίσουν το σκωτικό μοντέλο. Ο πραγματικός κίνδυνος εδώ είναι να αντιδράσει σε αυτή τη εξέλιξη το συντηρητικό στρατόπεδο του Λονδίνου, θεωρώντας ότι νίκησε.
Και ο Κάμερον; Βγαίνει ενισχυμένος; «Βραχυπρόθεσμα, στα μάτια των ψηφοφόρων του, νίκησε. Απέφυγε την ανεξαρτησία, κέρδισε το στοίχημα που είχε βάλει. Πρέπει όμως να προβεί σε ισχυρές παραχωρήσεις και το στρατόπεδό του θα τον κατηγορήσει ότι υποσχέθηκε πολλά. Αλλά και οι Εργατικοί θα έχουν δυσκολίες, καθώς θα κληθούν να διαχειριστούν τις διαφορές ανάμεσα στους οπαδούς της ανεξαρτησίας και τους υποστηρικτές της ένωσης».
