Έναν σύγχρονο «κουμπαρά» για τα παιδιά της νέας γενιάς φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργού Εθνικής Οικονομίας, Κυριάκου Πιερρακάκη, για τα μέτρα της ΔΕΘ, το οποίο παίρνει τον δρόμο για ψήφιση στη Βουλή τις επόμενες μέρες. Η βασική ιδέα είναι απλή: για κάθε ευρώ που βάζει στην άκρη η οικογένεια στον νέο Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων (ΑΕΛΑ), το κράτος θα βάζει άλλο ένα, φτάνοντας μέχρι τα 1.200 ευρώ τον χρόνο.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως αν οι γονείς αποταμιεύουν 100 ευρώ τον μήνα για το παιδί τους, το Δημόσιο θα προσθέτει άλλα 100 ευρώ. Έτσι, με το που κλείνει ο χρόνος, στον λογαριασμό του παιδιού θα βρίσκονται ήδη 2.400 ευρώ, πριν καν υπολογιστούν τα όποια κέρδη από τις επενδύσεις. Μάλιστα, το «ταβάνι» των 1.200 ευρώ της κρατικής ενίσχυσης δεν θα μείνει στάσιμο, αλλά θα ανεβαίνει κατά 10% κάθε πέντε χρόνια, ώστε να συμβαδίζει με την ακρίβεια και τους μισθούς.

Οι νέοι αυτοί λογαριασμοί θα κάνουν πρεμιέρα στις αρχές του 2027. Θα μπορούν να τους ανοίγουν οι γονείς (ή οι νόμιμοι εκπρόσωποι) για παιδιά που δεν έχουν κλείσει ακόμα τα δύο τους χρόνια. Άρα, στην πρώτη φάση, το μέτρο αφορά μωρά που γεννήθηκαν από το 2025 και μετά.

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και ποιοι μπορούν να βάζουν λεφτά

Για να ανοίξει ο λογαριασμός, το παιδί πρέπει να είναι έως δύο ετών και να έχει ελληνική ιθαγένεια (ή ιθαγένεια χώρας της ΕΕ, αρκεί να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας). Η διαδικασία θα γίνεται σε τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων ή άλλους εγκεκριμένους χρηματοπιστωτικούς φορείς.

Το καλό είναι πως στον «κουμπαρά» δεν βάζουν λεφτά μόνο οι γονείς. Μπορεί να καταθέσει χρήματα οποιοσδήποτε θέλει να βοηθήσει το παιδί: παππούδες, γιαγιάδες, θείοι, νονοί, ακόμα και επιχειρήσεις (π.χ. ως παροχή στους εργαζομένους τους). Το ανώτατο όριο που μπορεί να μπει στον λογαριασμό κάθε παιδιού από ιδιώτες είναι 10.000 ευρώ τον χρόνο.

Το κράτος, από την πλευρά του, θα διπλασιάζει το ποσό μέχρι το όριο των 1.200 ευρώ αρχικά (τα χρήματα του Δημοσίου θα μπαίνουν εντός 30 ημερών). Για παράδειγμα:

• Αν μια οικογένεια βάλει 1.200 ευρώ μέσα στη χρονιά (δηλαδή 100 ευρώ τον μήνα), το κράτος βάζει άλλα 1.200 ευρώ και το παιδί αποκτά κεφάλαιο 2.400 ευρώ.
• Αν μετά από μια πενταετία η κρατική ενίσχυση ανέβει στα 1.320 ευρώ, η οικογένεια θα πρέπει να βάλει τουλάχιστον 1.320 ευρώ μέσα στον χρόνο για να πάρει ολόκληρο το κρατικό «μπόνους».

Πού θα επενδύονται τα χρήματα και τα 4 «πακέτα» επιλογών

Τα λεφτά του κουμπαρά δεν θα κάθονται απλώς σε έναν λογαριασμό, αλλά θα επενδύονται σε ασφαλή και ελεγχόμενα προϊόντα (όπως μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια και ETF) σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του ΕΟΧ. Απαγορεύονται αυστηρά τα κρυπτονομίσματα, τα παράγωγα και γενικά τα προϊόντα υψηλού ρίσκου. Επίσης, τα «καθαρά» μετρητά (καταθέσεις κ.λπ.) δεν μπορούν να ξεπερνούν το 5% του συνολικού ποσού, ενώ υπάρχουν κανόνες ώστε τα λεφτά να μοιράζονται και να μην κινδυνεύουν από μία μόνο μετοχή ή αγορά.

Ο γονιός θα μπορεί να διαλέξει ανάμεσα σε τέσσερα έτοιμα επενδυτικά προφίλ, ανάλογα με το ρίσκο που θέλει να πάρει:

• Συντηρητικό: 100% σε σταθερό εισόδημα (π.χ. ομόλογα) και 0% σε μετοχές.
• Ισορροπημένο: 70% σε σταθερό εισόδημα και 30% σε μετοχές.
• Αναπτυξιακό: 30% σε σταθερό εισόδημα και 70% σε μετοχές.
• Δυναμικό: 100% σε μετοχές.

Αν ο γονιός δεν διαλέξει τίποτα, το σύστημα θα βάζει αυτόματα τα λεφτά στο «Αναπτυξιακό» μοντέλο, με εγγύηση κεφαλαίου για τις εισφορές. Όταν το παιδί φτάσει 15 ετών (τρία χρόνια πριν ενηλικιωθεί), το προφίλ θα γυρνάει αυτόματα στο πιο ασφαλές «Ισορροπημένο», εκτός αν ο γονιός ζητήσει κάτι άλλο. Πάντως, την τελευταία τριετία πριν από τα 18, επιτρέπεται ανά πάσα στιγμή η αλλαγή σε προφίλ χαμηλότερου ρίσκου.

Πώς «κλειδώνουν» τα λεφτά για να μη χαθεί ούτε ευρώ

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία είναι η «εγγύηση κεφαλαίου». Τα χρήματα που βάζει η οικογένεια (μέχρι το όριο των 1.200 ευρώ τον χρόνο) αλλά και τα αντίστοιχα χρήματα που βάζει το κράτος, είναι 100% προστατευμένα. Αυτό σημαίνει πως όταν το παιδί κλείσει τα 18, η αξία αυτών των επενδύσεων απαγορεύεται να είναι μικρότερη από τα χρήματα που μπήκαν αρχικά.

Προσοχή όμως: αν κάποιος βάζει παραπάνω από 1.200 ευρώ τον χρόνο, το επιπλέον ποσό δεν έχει αυτόματη εγγύηση. Μπορεί βέβαια ο γονιός να αγοράσει έξτρα προστασία και γι’ αυτά τα χρήματα, αλλά με δική του χρέωση. Η εγγύηση δίνεται επίσημα από τράπεζα της ΕΕ ή ασφαλιστική εταιρεία και ισχύει ακόμα κι αν ο πάροχος του λογαριασμού «πέσει έξω».

Πότε επιτρέπεται ανάληψη και τι γίνεται αν κάποιος «σπάσει» τον κουμπαρά

Τα χρήματα μένουν κλειδωμένα μέχρι το παιδί να γίνει 18 ετών. Εξαίρεση γίνεται μόνο σε πολύ δύσκολες στιγμές, όπως θάνατος γονέα ή νόμιμου εκπροσώπου, θάνατος του ίδιου του παιδιού ή πολύ σοβαρό πρόβλημα υγείας του ανηλίκου. Μέχρι την ενηλικίωση, κανείς δεν μπορεί να βάλει ενέχυρο τον λογαριασμό, να τον εκχωρήσει ή να τον κατασχέσει (με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου), ενώ τα λεφτά του παιδιού δεν κινδυνεύουν ακόμα κι αν οι γονείς πτωχεύσουν.

Αν παρ’ όλα αυτά γίνει παράνομη ανάληψη πριν τα 18, το κράτος παίρνει πίσω όλα τα χρήματα που είχε βάλει ως «μπόνους» μέχρι εκείνη τη στιγμή, μαζί με τα κέρδη τους. Ο λογαριασμός όμως δεν κλείνει· συνεχίζει να υπάρχει με όσα λεφτά έμειναν μέσα, και αν η οικογένεια ξαναβάλει χρήματα αργότερα, το κράτος θα ξεκινήσει πάλι να συνεισφέρει κανονικά.

Τι ισχύει με την Εφορία και το «Πόθεν Έσχες»

Στο κομμάτι της Εφορίας, τα κίνητρα είναι πολύ ισχυρά:

• Τα χρήματα που μπαίνουν (έως 10.000 ευρώ τον χρόνο) αλλά και η κρατική ενίσχυση δεν θεωρούνται εισόδημα του παιδιού και δεν μετράνε σε κανένα εισοδηματικό ή κοινωνικό κριτήριο (π.χ. για επιδόματα).
• Δεν υπάρχει φόρος δωρεάς ή γονικής παροχής για τα λεφτά που κατατίθενται.
• Είναι εντελώς αφορολόγητα τα κέρδη, οι τόκοι, τα μερίσματα και οι υπεραξίες που μπαίνουν στον λογαριασμό.

Η μεγάλη αλλαγή: Σε σχέση με όσα συζητιόντουσαν στη δημόσια διαβούλευση, τελικά κόπηκε η διάταξη που εξαιρούσε τα χρήματα αυτά από το «Πόθεν Έσχες». Άρα, τα λεφτά που βάζουν οι γονείς ή οι συγγενείς δεν απαλλάσσονται από τον έλεγχο για το πού βρέθηκαν.

Τι γίνεται στα 18, η αυτοδιαχείριση και η διακοπή καταβολών

Μόλις το παιδί κλείσει τα 18, ο λογαριασμός περνάει καθαρά στα χέρια του. Μπορεί να σηκώσει όλα τα λεφτά ή ένα μέρος τους, είτε να τα μεταφέρει σε απλό τραπεζικό λογαριασμό, σε άλλο επενδυτικό λογαριασμό ή ασφαλιστικό προϊόν, χωρίς να πληρώσει ούτε ένα ευρώ φόρο. Αν μάλιστα τα μεταφέρει σε επενδυτικό λογαριασμό, κρατάει κανονικά το ιστορικό των επενδύσεων χωρίς να φαίνεται ως νέα εισφορά.

Για τους γονείς που ξέρουν από αγορές και δεν θέλουν τα έτοιμα πακέτα των τραπεζών, υπάρχει και η επιλογή της «αυτοδιαχείρισης». Εκεί, οι μεμονωμένες μετοχές και τα ομόλογα δεν επιτρέπεται να ξεπερνούν το 30% του χαρτοφυλακίου, ενώ μπορούν να επιλέξουν και αμοιβαία κεφάλαια ή ETF μέσα στα όρια του προφίλ τους. Βέβαια, ο πάροχος θα ελέγχει κάθε εντολή του γονιού πριν την εκτελέσει για να βλέπει αν τηρείται ο νόμος, ενώ θα κάνει έλεγχο στο χαρτοφυλάκιο τουλάχιστον κάθε τρίμηνο.

Τέλος, αν μια οικογένεια ζοριστεί οικονομικά και σταματήσει να βάζει λεφτά, δεν υπάρχει κανένα απολύτως πέναλτι, ούτε κλείνει ο λογαριασμός. Τα χρήματα που έχουν ήδη μαζευτεί μένουν επενδεδυμένα και συνεχίζουν να βγάζουν αποδόσεις. Απλώς, για όσο διάστημα δεν μπαίνουν νέα χρήματα από την οικογένεια, δεν θα βάζει και το κράτος. Μόλις οι γονείς μπορέσουν και ξαναβάλουν έστω και αργότερα, η κρατική ενίσχυση παίρνει πάλι μπρος.