Κακά τα ψέματα, όλοι έχουμε καταλάβει ότι ο καιρός έχει αλλάξει. Όμως, αυτά που έρχονται φέτος απαιτούν την προσοχή μας. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) προειδοποιεί επίσημα: το γνωστό μας κλιματικό φαινόμενο, το Ελ Νίνιο, επιστρέφει και μάλιστα με άγριες διαθέσεις. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι τώρα είναι η ώρα να προετοιμαστούμε και να πάρουμε αποφάσεις, πριν βρεθούμε προ εκπλήξεως.
Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, τα νούμερα μιλάνε από μόνα τους. Υπάρχει 80% πιθανότητα να δούμε το Ελ Νίνιο να εκδηλώνεται από τον Ιούνιο μέχρι τον Αύγουστο και 90% πιθανότητα να παραμείνει ενεργό από τον Ιούλιο μέχρι και τον Νοέμβριο. Όσο για τη δύναμή του; Οι επιστήμονες αναμένουν ένα φαινόμενο τουλάχιστον μέτριο προς ισχυρό – αυτό δηλαδή που στα social media και στις ειδήσεις ακούμε συχνά ως “Super El Niño”.
Πώς κατάλαβαν ότι έρχεται;
Οι μετεωρολόγοι δεν κάνουν μαντεψιές, κοιτούν τα θερμόμετρα των ωκεανών. Μεταξύ Απριλίου και Μαΐου, διαπίστωσαν ότι τα νερά στον κεντρικό-ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό ήταν κατά 6 ολόκληρους βαθμούς Κελσίου πάνω από το κανονικό. Όταν βλέπουν τέτοια νούμερα, ξέρουν καλά ότι το Ελ Νίνιο είναι προ των πυλών.
Πώς θα μας επηρεάσει αυτό;
Το Ελ Νίνιο δεν φέρνει μόνο ζέστη στον Ειρηνικό Ωκεανό. Λειτουργεί σαν ένα τεράστιο ντόμινο που αλλάζει τα συστήματα πίεσης και θερμοκρασίας σε όλο τον πλανήτη. Αλλού φέρνει ακραίες βροχές, αλλού φονικές ξηρασίες και αλλού καύσωνες.
- Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, ο Νότος ετοιμάζεται για πολλές βροχές, ενώ ο Βορράς για έντονη ζέστη και ξηρασία.
- Στην Αυστραλία, τα πράγματα είναι παραδοσιακά πιο δύσκολα: το φαινόμενο συνδέεται με τρομερές ξηρασίες και αυξάνει τον κίνδυνο για καταστροφικές πυρκαγιές.
Το πιο σίγουρο από όλα όμως, είναι η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Ήδη αρκετοί επιστήμονες στοιχηματίζουν πως το 2026 θα είναι μία από τις πιο ζεστές –αν όχι η πιο ζεστή– χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ στην ιστορία.
Η αυστηρή προειδοποίηση του ΟΗΕ
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ήταν ξεκάθαρος και δεν μάσησε τα λόγια του:
«Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: Το Ελ Νίνιο φτάνει στο κατώφλι μας τους επόμενους μήνες με 90% σιγουριά. Ο κόσμος πρέπει να το αντιμετωπίσει ως την επείγουσα κλιματική προειδοποίηση που είναι. Οι συνθήκες αυτές θα ρίξουν λάδι στη φωτιά ενός πλανήτη που ήδη υπερθερμαίνεται.»
Όπως τόνισε, η μόνη λύση είναι η ανάληψη άμεσης δράσης: να σταματήσουμε την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα και να προστατεύσουμε τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς φτιάχνοντας συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για όλους.
Να περιμένουμε τα χειρότερα;
Όσοι θυμούνται το ιστορικό Ελ Νίνιο του 1997-1998, ξέρουν πόσο καταστροφικό μπορεί να γίνει. Τότε, για 13 μήνες, η Ασία πνίγηκε στις πλημμύρες, οι σοδειές καταστράφηκαν και επιδημίες σάρωσαν την Αφρική και τη Νότια Αμερική. Ο απολογισμός ήταν τραγικός: 23.000 νεκροί και ζημιές 5,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά ότι φέτος θα ζήσουμε το ίδιο ακραίο σενάριο. Όμως, όπως επισημαίνει η Σελέστ Σάουλο, Γενική Γραμματέας του WMO: «Πρέπει να προετοιμαστούμε… Το πρόσφατο Ελ Νίνιο του 2023-24 ήταν ένα από τα πέντε ισχυρότερα που έχουμε καταγράψει και έπαιξε μεγάλο ρόλο στο να σπάσουν τα ρεκόρ ζέστης το 2024. Οι έγκαιρες προγνώσεις είναι ζωτικής σημασίας για να σώσουμε ζωές και να θωρακίσουμε τις οικονομίες μας.»
Το μήνυμα είναι ένα και μας αφορά όλους: Η κλιματική αλλαγή δεν είναι ένα σενάριο του μέλλοντος, συμβαίνει τώρα. Και η μόνη μας άμυνα είναι η σωστή προετοιμασία και η άμεση δράση, πριν ο λογαριασμός γίνει ασήκωτος.
