Όλοι έχουμε βρεθεί να γκρινιάζουμε όταν πέφτει έξω το δελτίο καιρού, αλλά αν το καλοσκεφτείς, είναι σχεδόν απίστευτο το πόσο συχνά πέφτει μέσα. Μια μέρα που ξεκινάει με λιακάδα, γυρίζει σε μουντάδα και βροχή το μεσημέρι και κλείνει ξανά με ήλιο το απόγευμα, οι μετεωρολόγοι μπορούν πλέον να την προβλέψουν μέρες πριν, σχεδόν με το ρολόι. Πώς ακριβώς τα καταφέρνει σήμερα η πρόγνωση καιρού;
Όταν η πρόβλεψη πάει… κουβά
Φυσικά, κανείς δεν είναι αλάνθαστος. Χαρακτηριστική έχει μείνει η γκάφα του γνωστού Βρετανού μετεωρολόγου του BBC, Michael Fish, στις 15 Οκτωβρίου 1987. Τότε, είχε πει στον αέρα ότι μια τηλεθεάτρια πήρε τηλέφωνο φοβούμενη για τυφώνα και την καθησύχασε λέγοντας: «Μην ανησυχείτε, δεν έρχεται». Λίγες ώρες μετά, η Μεγάλη Καταιγίδα του 1987 σάρωσε τη Βρετανία, σκοτώνοντας 22 ανθρώπους και αφήνοντας πίσω ζημιές πάνω από 1 δισ. λίρες.
Παρ’ όλα αυτά, τέτοιες αστοχίες είναι πλέον η εξαίρεση. Το ερώτημα είναι πώς φτάσαμε ως εδώ.
Από τους Βαβυλώνιους στον τηλέγραφο και τους δορυφόρους
Από αρχαιοτάτων χρόνων ο άνθρωπος κοιτούσε τον ουρανό για να ξέρει πότε να σπείρει, πότε να ταξιδέψει ή πότε να πάει σε πόλεμο. Αρχαίες πινακίδες από τη Μεσοποταμία δείχνουν ότι οι Βαβυλώνιοι συνέδεαν τον καιρό με τους θεούς και τις κινήσεις των πλανητών. Όσο κι αν αυτά ακούγονται σήμερα γραφικά, η σύγχρονη μετεωρολογία άρχισε να παίρνει τη μορφή που ξέρουμε μόλις τον 19ο αιώνα.
Όπως εξηγεί στο IFLScience ο Dan DePodwin, διευθυντής επιχειρήσεων πρόγνωσης της AccuWeather, όλη αυτή η ακρίβεια χτίστηκε πάνω σε τεχνολογίες των τελευταίων 200 ετών που πολλές φορές δεν είχαν καμία σχέση με τον καιρό:
- Ο τηλέγραφος: Ήταν το πρώτο μεγάλο άλμα, γιατί επέτρεψε στους ανθρώπους να μαθαίνουν αμέσως τι καιρό κάνει σε μια περιοχή και τι σε μια άλλη.
- Οι πρώτες υπηρεσίες (1870): Όταν ιδρύθηκε το US Weather Bureau στις ΗΠΑ, οι προβλέψεις ήταν πολύ βασικές και έπιαναν με το ζόρι μία με δύο μέρες μπροστά.
- Οι δορυφόροι (τέλη ’70): Αυτοί έφεραν την πραγματική επανάσταση. Για πρώτη φορά είδαμε την ατμόσφαιρα από ψηλά και μπορέσαμε να παρακολουθούμε τις καταιγίδες καθώς κινούνται πάνω από τον πλανήτη.
Τι συμβαίνει πίσω από την οθόνη του κινητού σου
Η πρόγνωση που βλέπεις κάθε πρωί στο smartphone σου βασίζεται σε έναν τεράστιο όγκο δεδομένων. Σταθμοί στη στεριά, σημαδούρες στις θάλασσες και δορυφόροι στο διάστημα μετρούν ασταμάτητα θερμοκρασία, ατμοσφαιρική πίεση, υγρασία, ανέμους και θαλάσσια ρεύματα.
Όλα αυτά τα νούμερα πέφτουν μέσα σε πανίσχυρους υπερυπολογιστές, οι οποίοι τρέχουν πολύπλοκες μαθηματικές εξισώσεις (κυρίως δυναμική ρευστών) για να υπολογίσουν πώς θα συμπεριφερθεί η ατμόσφαιρα τις επόμενες ώρες και μέρες.
Τεχνητή Νοημοσύνη… μεν, άνθρωπος… δε
Τον τελευταίο καιρό γίνεται πολύς λόγος για την τεχνητή νοημοσύνη (AI), αν και οι μετεωρολόγοι τη χρησιμοποιούσαν πολύ πριν γίνει της μόδας. Μαθαίνοντας από δεκαετίες ιστορικών δεδομένων, τα μοντέλα AI μπορούν να βγάλουν πρόγνωση μέσα σε λίγα λεπτά αντί για ώρες, να εντοπίσουν κινδύνους και να δουν μοτίβα που ίσως ξέφευγαν από τα κλασικά συστήματα.
Θα διώξει, όμως, η AI τους μετεωρολόγους; Όχι, λέει ο DePodwin. Γιατί το πιο κρίσιμο κομμάτι δεν είναι οι πίνακες και τα νούμερα, αλλά η επικοινωνία. Όταν έρχεται μια επικίνδυνη κακοκαιρία, χρειάζεται ένας άνθρωπος να μεταφράσει τα δεδομένα σε καθαρό, υπεύθυνο λόγο, ώστε ο κόσμος να καταλάβει τον κίνδυνο και να προστατευτεί σωστά.




















