Όλοι ξέρουμε τι σημαίνει καύσωνας: δύο-τρεις μέρες που δεν παίρνεις ανάσα, τα κλιματιστικά να δουλεύουν ασταμάτητα και μετά σιγά-σιγά δροσίζει. Φανταστείτε όμως μια κατάσταση όπου ολόκληροι μήνες κυλούν με αφόρητη, κολλητική ζέστη, σε μέρη όπου οι άνθρωποι δεν έχουν ούτε καν ένα ανεμιστηράκι για να ξαποστάσουν. Αυτό ακριβώς είναι το σκηνικό που διαμορφώνει το φετινό «Σούπερ Ελ Νίνιο», και τα νούμερα που έρχονται στο φως από τους επιστήμονες προκαλούν πραγματικό σοκ.

Ερευνητές από το εργαστήριο Climate Impact Lab (σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Σικάγο) δημιούργησαν ένα νέο εργαλείο –έναν παγκόσμιο χάρτη παρακολούθησης θνησιμότητας– ο οποίος υπολογίζει ότι μέσα στους επόμενους έξι μήνες (από τον Οκτώβριο μέχρι τον Μάρτιο) περίπου 370.000 άνθρωποι κινδυνεύουν να χάσουν τη ζωή τους εξαιτίας της υπερβολικής ζέστης.

Αν βάλει κανείς στη σειρά όλα τα δεδομένα από τον περασμένο Ιούνιο, όταν και ξεκίνησε το φαινόμενο, ο συνολικός απολογισμός μέχρι την άνοιξη εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τους 850.000 θανάτους παγκοσμίως. Σύμφωνα με το μοντέλο των επιστημόνων, πάνω από 480.000 άνθρωποι έχουν ήδη πεθάνει από τις συνέπειες των ακραίων θερμοκρασιών τους προηγούμενους μήνες.

Ποιες χώρες βρίσκονται στο «κόκκινο»

Το μεγαλύτερο βάρος, όπως δυστυχώς συμβαίνει πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις, πέφτει στις φτωχότερες και πιο πυκνοκατοικημένες γωνιές του πλανήτη – κυρίως στον λεγόμενο Παγκόσμιο Νότο, όπου τα νοσοκομεία, τα δίκτυα ρεύματος και οι υποδομές δεν αντέχουν τέτοια πίεση.

Τρεις χώρες μόνο αναμένεται να συγκεντρώσουν πάνω από το ένα τρίτο όλων των προβλεπόμενων θανάτων του εξαμήνου:

• Νιγηρία: Υπολογίζεται ότι θα δεχτεί το πιο σκληρό χτύπημα, με περίπου 56.000 θανάτους μέσα στο επόμενο εξάμηνο.
• Ινδία: Ακολουθεί σε απόσταση αναπνοής με πάνω από 55.000 νέους θανάτους (κι ενώ εκτιμάται ότι έχει ήδη μετρήσει 100.000 απώλειες από τον Ιούνιο).
• Βραζιλία: Βρίσκεται επίσης στην πρώτη γραμμή του κινδύνου, με δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους να απειλούνται άμεσα.

Σοβαρές επιπτώσεις και χιλιάδες θύματα καταγράφονται επίσης σε χώρες όπως η Ινδονησία, το Σουδάν και η Κίνα, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα από τα ισχυρότερα φαινόμενα Ελ Νίνιο που έχουν καταγραφεί από το 1951.

Τι είναι το «Σούπερ Ελ Νίνιο» και γιατί σκοτώνει;

Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό καιρικό φαινόμενο που κάνει τον κύκλο του κάθε 2 με 7 χρόνια στον Ειρηνικό Ωκεανό. Τα νερά ζεσταίνονται ασυνήθιστα, θερμότητα απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και όλο το παγκόσμιο κλίμα αποσυντονίζεται, φέρνοντας πλημμύρες σε ορισμένα μέρη και ακραία ξηρασία σε άλλα.

Το πρόβλημα σήμερα είναι διπλό: αφενός οι μετεωρολόγοι εκτιμούν ότι το φετινό φαινόμενο είναι ιστορικής ισχύος («Σούπερ Ελ Νίνιο»), αφετέρου πέφτει πάνω σε έναν πλανήτη που είναι ήδη επιβαρυμένος από την υπερθέρμανση. Όταν η μέση θερμοκρασία μιας σεζόν μένει σταθερά 1 με 2 βαθμούς Κελσίου πιο πάνω από το συνηθισμένο, το ανθρώπινο σώμα εξαντλείται μέρα με τη μέρα. Η καρδιά και τα νεφρά καταπονούνται, και η σιωπηλή αυτή πίεση αποδεικνύεται μοιραία για τους πιο ευάλωτους.

Γιατί έφτιαξαν αυτόν τον χάρτη

Όπως εξηγεί ο καθηγητής Μάικλ Γκρίνστοουν από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, ο στόχος του χάρτη δεν είναι απλώς να τρομάξει τον κόσμο με αριθμούς, αλλά να δώσει έγκαιρη προειδοποίηση:

«Το να μπορούμε να προβλέψουμε πού ακριβώς η ζέστη θα γίνει θανατηφόρα είναι τεράστιο βήμα. Δίνει τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις και στις ανθρωπιστικές οργανώσεις να ξέρουν πού πρέπει να στείλουν βοήθεια, νερό και υποδομές προτού χαθούν ζωές», ανέφερε χαρακτηριστικά.