Αυτό ακριβώς που φοβόντουσαν οι αναλυτές, τελικά συνέβη. Όποιος πίστευε ότι με τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, το καθεστώς θα διαλυόταν από μέσα και θα έπεφτε σαν χάρτινος πύργος, μάλλον έπεσε έξω.
Η πραγματικότητα έδειξε το ακριβώς αντίθετο: οι δυνάμεις του καθεστώτος πείσμωσαν, συσπειρώθηκαν και τώρα απαντάνε με σκληρά χτυπήματα σε όλη τη Μέση Ανατολή. Για να καταλάβει κανείς το μέγεθος, αρκεί να σκεφτεί ότι τα ιρανικά drones έφτασαν μέχρι και την Κύπρο.
Πώς εξηγείται αυτό; Ολόκληρη η κυβερνητική μηχανή της Τεχεράνης είναι χτισμένη ακριβώς πάνω σε αυτό το σενάριο. Είναι σχεδιασμένη να επιβιώνει, ακόμα κι αν “κοπεί” το κεφάλι της ηγεσίας. Το πραγματικό στοίχημα, όμως, τώρα είναι άλλο: Αντέχει το Ιράν απέναντι στη συντονισμένη πολεμική μηχανή των ΗΠΑ και του Ισραήλ;
Οι “σκληροί” αναλαμβάνουν, ο Τραμπ και ο χάρτης του Νετανιάχου
Όπως εξηγεί ο Itamar Rabinovich, αναλυτής του φημισμένου Ινστιτούτου Brookings, τα ηνία τα έχει πάρει πλέον ο πιο ακραίος πυρήνας του καθεστώτος. «Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από τις επιθέσεις στους Άραβες γείτονες. Το καθεστώς εδραιώνει τη θέση του και δεν ψάχνει για συμβιβασμούς με τον Τραμπ», αναφέρει χαρακτηριστικά, ξεκαθαρίζοντας ότι όποιος ονειρεύεται γρήγορη αλλαγή καθεστώτος, γελιέται. Θα πάρει από εβδομάδες έως και… άγνωστο πόσο.
Και εδώ είναι το ζουμί της υπόθεσης: Έχει ο Ντόναλντ Τραμπ την υπομονή —αλλά και τα πολιτικά περιθώρια— για έναν πόλεμο διαρκείας; Είναι πολύ πιθανό, ειδικά αν αρχίσουν να γκρινιάζουν οι ψηφοφόροι του, ο Αμερικανός πρόεδρος να ψάξει μια γρήγορη έξοδο. Από την άλλη πλευρά, όμως, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν βιάζεται. Παίζει άλλο παιχνίδι, βάζοντας στο τραπέζι πολύ πιο φιλόδοξους στόχους: θέλει να ξαναγράψει τον χάρτη της Μέσης Ανατολής από την αρχή.
Το ποντάρισμα της Τεχεράνης (και πώς μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ)
Το Ιράν το ξέρει αυτό και προσαρμόζεται. Η στρατηγική τους είναι απλή, αλλά επικίνδυνη: κάντε τον πόλεμο τόσο ακριβό, τόσο μακρόσυρτο και τόσο αιματηρό, που οι Αμερικανοί θα κουραστούν. Ποντάρουν στο ότι ο χρόνος δουλεύει εις βάρος του Τραμπ στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Βέβαια, ο Rabinovich θεωρεί αυτή τη στρατηγική «κακοσχεδιασμένη». Όπως τονίζει: «Εάν ο πόλεμος τελειώσει και το σημερινό καθεστώς μείνει στην εξουσία, έστω και αποδυναμωμένο, οι αραβικές χώρες γύρω του θα πρέπει να ξανασκεφτούν τις ισορροπίες που κρατούσαν τόσα χρόνια ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν».
Τελικά, αντέχει τον πόλεμο το Ιράν;
Η γραμμή του Τραμπ ήταν «σφυροκοπήστε τους μέχρι να τελειώσει γρήγορα». Το πρόβλημα είναι ότι οι στόχοι των ΗΠΑ δεν είναι απολύτως ξεκάθαροι, ούτε το πώς ακριβώς θα βγουν από όλο αυτό. Το να ρίξεις την κυβέρνηση στο Ιράν δεν γίνεται από αέρος. Θέλει χρόνο και χερσαίες δυνάμεις — κάτι που προσπαθούν να αποφύγουν. Το ιδανικό σενάριο για τον Λευκό Οίκο θα ήταν μια γρήγορη διαπραγμάτευση με τη νέα ηγεσία του Ιράν.
Αλλά η Τεχεράνη κάνει πως δεν ακούει, και μάλιστα για δύο πολύ συγκεκριμένους λόγους:
- Μηδενική εμπιστοσύνη: Ξέρουν πώς λειτουργεί ο Τραμπ. Έχει αποδείξει ότι μπορεί να κάθεται στο τραπέζι των συζητήσεων και την ίδια στιγμή να διατάζει βομβαρδισμούς.
- Θέμα εικόνας: Οι Ιρανοί νιώθουν ότι αν ανοίξουν κουβέντα τώρα που τρώνε ξύλο, θα φανούν αδύναμοι στους εχθρούς τους.
Το μόνο “όπλο” που φοβούνται οι Αμερικανοί
Σύμφωνα με τον Μπιλάλ Σαάμπ, αναλυτή της δεξαμενής σκέψης Chatham House, το μυστικό είναι το πώς θα διαβάσει το Ιράν τις κινήσεις των αντιπάλων του.
Η ιρανική άμυνα δεν είναι μόνο τα όπλα τους, αλλά η ψυχολογία και η πολιτική. «Το απόλυτο όπλο του Ιράν είναι ότι αντέχει τις απώλειες πολύ περισσότερο. Και αυτό ίσως είναι το μοναδικό τους πλεονέκτημα απέναντι στις ΗΠΑ», εξηγεί ο Σαάμπ. Με απλά λόγια: Όσο ο πόλεμος τραβάει σε μάκρος και γυρίζουν Αμερικανοί στρατιώτες σε φέρετρα, τόσο οι Δημοκρατικοί θα στήνουν στον τοίχο τον Τραμπ μέσα στο Κογκρέσο. Εκεί ακριβώς χτυπάει το Ιράν.
Η “παγίδα” του Κόλπου και ο παράγοντας της Κίνας
Στην προσπάθειά της να κάνει τον πόλεμο “διεθνές πρόβλημα”, η Τεχεράνη προσπαθεί να μπλέξει όσες περισσότερες χώρες μπορεί. Αλλά αυτό είναι ένα ρίσκο που μπορεί να τους κάψει.
Ο Σαάμπ προειδοποιεί: «Αν αρχίσουν να χτυπάνε τα αραβικά κράτη του Κόλπου, οι χώρες αυτές ίσως σταματήσουν να κρατάνε αποστάσεις. Μπορεί να δώσουν το ΟΚ στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις τους, ή ακόμα και να μπουν οι ίδιοι στον πόλεμο στο πλευρό των Αμερικανών».
Και υπάρχει κι ένας ακόμα μεγάλος «παίκτης» που δεν πρέπει να ξεχνάμε: η Κίνα. Αν το Ιράν αποφασίσει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ για να εκβιάσει τη Δύση, το Πεκίνο δεν θα μείνει με σταυρωμένα τα χέρια. Η κινεζική οικονομία «διψάει» για πετρέλαιο και τεράστιο μέρος των εισαγωγών της περνάει ακριβώς από εκεί. Αν το Ιράν τους κλείσει την κάνουλα, ίσως βρεθεί με άλλον έναν πανίσχυρο εχθρό απέναντί του.
